blog.indonesiepagina.nl - Alun-alun Lor; wat een mooi groen hart

YOGYAKARTA - Het is nog niet eens zo gek lang geleden dat ik op een zonnige en dus zeer warme dag in Yogyakarta een korte wandeling maakte rond het zogenaamde alun-alun lor, het noordelijke plein behorende tot het kraton, het paleis van de sultansfamilie. Het groene gras - in de regentijd is het gras vaak groen, in de droge tijd is het meer hooi - stond op sommige plekken kniehoog. Dus niet netjes onderhouden zoals we dat wellicht op een paleis zouden verwachten, maar er was tenminste een open plek in de binnenstad die je de gelegenheid gaf er eens uit te blazen. Dit uitblazen moet je trouwens niet doen op tijden dat ik dergelijke plekken zou bezoeken, nee in de vroege uurtjes tot de klok van zeven of na vijven in de middag is het er prima toeven. De verkopers aan de rand zullen je tevreden stellen met een hapje en een drankje.

Dat het niet onderhouden is, is geen ramp. Het zag er aardig uit voor een plek zo midden in de stad. Ik was kennelijk niet de enige die dat vond. Het is een plek waar de hele dag door, en ook de hele week door vooral jongeren zich ophouden. Wat drinken en een hapje eten, verder een rondje lopen. Hand in hand zie je niet heel veel, maar de bedoeling is duidelijk. Buiten het gezicht van beide families - en mogelijk ook elkaars vrienden - bij elkaar kunnen zijn, het zogenaamde pacaran. Dat ging hand in hand samen met de andere bezigheden op het grasveld, waaronder een potje voetbal in de namiddag of een stukje verplichte ochtendgymnastiek van een nabije school. Hoewel men de verplichte gymnastiek wellicht niet waardeerde was het uitje naar het grasveld in de vroege ochtend dan wel weer leuk. De schoolboeken konden in ieder geval even dicht blijven

In alle drukte van de stad is dit zo dus een prima plekje waarvan ik enkele jaren heb kunnen genieten, als ik weer eens in de buurt was ging ik wel eventjes langs. Zitten, glas lekker koude ijsthee erbij en genieten van wat er om je een allemaal gebeurde. Aan dingen die om je heen gebeuren is in Indonesië over het algemeen geen gebrek, maar hier ook zeker niet. Een groepje zelfbenoemde muziekanten loopt rondjes langs de weg rond het plein die voor een groot deel open voor publiek is (op het zuidelijke plein kun je de weg helemaal gebruiken, daar is het van oudsher uit drukker dan op het noordelijke plein). Hiermee denken ze wat toe te voegen, in ieder geval is het goed voor hun eigen zakken, want vaak wordt hen direct wat kleingeld toegespeeld, zodat ze direct weer kunnen vertrekken. Het is op meerdere manieren uit te leggen inderdaad. Een stuk verderop zit een oudere man met een hoop machineonderdelen om zich heen. Overal zwart van het vet. Onder de beschutting van een oud bruin afdekzeil is het in de brandende zon wel uit te houden. Ernaast een lesehan, matten op de grond waarop je zit om een hapje te eten, waar je eenvoudige gerechten kunt krijgen voor een prikkie. Hoewel het midden in de stad is, zijn de prijzen nog normaal.

Het pad dwars over het grasveld wordt tegenwoordig omgeven door een mengelmoes van felgekleurde zeilen met daaronder winkeltjes die dezelfde producten als overal in de stad verkopen.

Af en toe een feestje

Dergelijke grote pleinen zijn natuurlijk niet alleen ideaal om te zitten en je tijd te verdoen met wat rondkijken. Dat hebben meerdere mensen in de gaten. De sultan verhuurt zijn veldje zodoende voor enkele evenementen per jaar. Denk hierbij aan een jaarlijkse kermis, de viering van het einde van de Ramadan, en de diverse nieuwjaren (Arabisch, Chinees en het 'westerse' nieuwjaar worden in Indonesië allemaal gevierd). Op dergelijke momenten staat het plein stampvol met een allerhande aan kleine winkeltjes, opgetrokken uit bamboe, triplex en afdekzeilen. Een kleurrijk geheel wat we wellicht een grote markt kunnen noemen. Er wordt vanalles verkocht, kleding, eten, muziek, planten, noem het maar op en ze hebben het wel. Het maakt niet uit wat voor feestdag het is verder, het is vaak eenzelfde opstelling daar dergelijke plekken natuurlijk niet gratis zijn, zo mooi op een van de pleinen van het sultanspaleis.

Na afloop van een dergelijk feest worden de semi-permanente verblijven weer afgebroken - materialen worden netjes losgekoppeld en opgeladen, want dat wordt natuurlijk hergebruikt bij een volgend feest. Er blijft helaas altijd een hoop afval achter aangezien Indonesiërs het liefste geen enkele moeite doen hun rommel in de vuilnisbak te gooien, als deze al beschikbaar worden gesteld, want ook daar ontbreekt het nogal eens aan. Buiten die rommel - die overigens op dergelijke plekken wel snel wordt opgeruimd door professionele afval-selecteerders (de een spaart plastic, de ander karton) en daarna de stadsreiniging - blijft het eerder groene grasveld achter als een dor en vertrapt maanlandschap met overal gaten van de bamboepalen en ankers, hopen zand die zijn gebruikt om kanalen aan te leggen en van cement gemaakte verhogingen om je voeten droog te houden.

Met bovenstaande omschrijving lijkt het net of het niemand een bal interesseert wat er met 'dat stuk grasveld' allemaal wel niet gebeurd alvorens het er weer netjes bij ligt. Nou, dat kan kloppen want dat is ook zo. De tijdelijkheid waarmee men kwam en enkele dagen later weer wegging, zorgt er tevens voor dat men totaal niet in de gaten heeft wat ze feitelijk aanrichten. Bij een regenbui is het een modderveld (nog net niet zo erg als bij Sidoarjo in Oost Java, maar toch), bij droog weer stuift het hele plein een paar meter naar links of naar rechts, waardoor er bij een volgende regenbui een lokale overstroming wordt veroorzaakt. Nee, dat is hun probleem allemaal niet, zij hebben dan hun geld al verdiend en komen voorlopig toch niet meer terug. Tegen die tijd dat ze wel terug komen is het vrijwel zeker allemaal weer opgeruimd - het volgende feest is immers nog maanden weg, dus dan lukt het wel iets op te ruimen.

Maar inderdaad, uiteindelijk komt het grasveld dus weer redelijk in zijn oude vorm terug. Het weggespoelde/weggewaaide zand wordt opgeveegd en het gras groeit voldoende snel om de meeste kale plekken binnen enkele weken weer groen te kleuren. Gelukkig is het gras dan ook niet helemaal dood en kunnen de wortels keer op keer voldoende kracht vinden de gehele plant te herstellen. Zoals eerder gezegd zal het de meesten dus een zorg zijn hoe het veld er na afloop bij ligt, en bij die groep mensen hoort wellicht ook de sultansfamilie, de eigenaar ervan. Verhuren is een ding, maar het vervolgens na afloop maar een beetje laten hangen is dan weer erg jammer natuurlijk.

Een parkeerplaats siert de plek waar nog niet zo heel lang geleden een groen grasveld lag. De donkere wolken in de achtergrond illustreren wellicht de situatie een beetje, maar ze zijn niet ingetekend.

Altijd feest?

Enkele dagen geleden kwam ik weer eens in de buurt van het kraton en zijn pleinen. Mooie kans om te pogen een rustige wandeling te maken natuurlijk. Eventjes je benen strekken na uren op de motor te hebben gezeten, die kans laat ik zeker niet voorbij gaan. Ik sloeg linksaf komende vanuit het oosten en reed zo tussen het hoofdpostkantoor en een statig gebouw van de BNI uit de Nederlandse koloniale tijd. Veel motoren op de weg, op de stoep stonden kleine huisjes waar men tickets verkocht. Dat was even een vreemd gezicht. Het Chinese nieuwjaar zat eraan te komen, dat was waar ook. Het plein stond dus vol met vanalles en nog wat. Geen rustige wandeling dus, maar ik besloot in ieder geval even een kijkje te nemen om te zien wat de situatie was. Wie weet was er al verbetering in de toestand van het grasveld, hopen kun je altijd natuurlijk.

Enkele dagen na het Chinees nieuwjaar - de festiviteiten zijn inmiddels wel achter de rug - is er op het alun-alun nog altijd geen beweging te krijgen in de kermis - letterlijk trouwens met attracties als een draaimolen, mini-auto's en dergelijke. Mijn eerdere vermoeden dat dit spulletje zich een steeds permanenter karakter aan het aanmeten is lijkt dan ook correct. De eerste gestorte betonnen vloeren liggen inmiddels op het grasveld. Een parkeerplaats is aangemaakt op een strategische plek aan de rand van het veld, met betonnen oprit en al. Nee, dit is niet meer zomaar voor enkele dagen, dat is me allang duidelijk. Ik voelde me op de een of andere manier toch teleurgesteld.

Tot voor kort lukte het de sultans-familie dus redelijk om de plebs een beetje van hun veld af te houden, zeker als permanente bewoner of verkoper. Gewoond wordt er voor zover ik kan zien nog steeds niet, maar de hutten worden al opgetrokken uit dikke bamboe palen en dakpannen op het dak. Dat zijn dingen die je niet even voor tijdelijk aan het doen bent. Vermoedelijk gaat het dezelfde kant op als vele andere groene plekken hier in de stad. Eerst wordt eraan geknibbeld, vervolgens komt er een bankje te staan.

Tot dat bankje is het nog wel prima, een beetje groen en plekje om te zitten is een nette combinatie als je het mij vraagt. Het blijft daar dan ook niet bij. Omdat het wel eens regent wordt er een zeiltje over het stadstuintje gespannen, en even later wordt er een stenen vloertje aangelegd, minder 'rijke' tenthouders gooien er een kruiwagen of wat kapotte dakpannen of riviersteentjes in, zolang men maar geen natte voeten krijgt. De planten komen in de verdrukking en groeien onder het zeil door. Afkappen dus, het liefst tot op de grond, want iedere dag blaadjes vegen… liever lui dan moe.

En zo gaat het nu ook met het alun-alun. Eenmaal een vinger uitgestoken om een tijdelijk feest te organiseren denken de Indonesiërs nu dat ze een hele hand kunnen pakken en dat ze het recht kunnen claimen hier hun hele hebben en houden neer te kunnen pleuren, want 'Gisteren mocht het ook'. Tja, het was gisteren dan ook een feestdag, en vandaag is het weer tijd om te gaan. Nee, gaan doet men niet meer, ten eerste omdat er een zakcentje te verdienen is - wel meer ook zo lekker in de stad - , maar ook omdat het grasveld inmiddels door de brave burgers is onteigend.

Het beetje groen dat op dit moment nog over is, is een rij statige oude bomen aan de rand van het plein. Hopende dat deze er over een tijdje ook nog staan, toch maar even genieten van het uitzicht omdat de hoop wellicht tegen beter weten in is.

Laatste beetje groen

Het is nog net niet zo ver dat de serie grote bomen aan de rand van het plein al gekapt is. Echter moet dat binnenkort toch een keer gebeuren om de groeiende stroom mensen die op het grasveld wil gaan wonen en werken te kunnen herbergen. Een boom meer of minder is immers niet zo heel erg. Die vierkante meter is hard nodig voor een nieuwe triplex hut die het stadsbeeld daar ernstig vervuild, aldus menig bezoeker van het plein, dus ik niet alleen. Nee, dat die boom schaduw geeft, water opneemt in de regentijd en water vasthoudt tijdens de droge tijd daar gaat het niet om, want wat je niet weet, daar hoef je ook niet wakker van te liggen.

Uiteraard is het zo dat het een natuurlijk iets is dat mensen naar de grote stad trekken om een salaris te verdienen. Zo ook hier en voor velen in de omgeving is het afgelopen jaar zeker geen gemakkelijk jaar geweest. Denk daarbij aan de zware aardbeving van mei 2006, waarbij zo'n 6000 mensen omkwamen. Vervolgens begon de Merapi vulkaan te rommelen, dus is er altijd wel een excuus om de veiligheid van de stad op te zoeken (hoewel, de wervelwind van vorige week trof precies het centrum van de stad).

Een beetje voorlichting zou dus niet gek zijn. Misschien is het een idee om een deel van het geld dat de gemeente en de sultansfamilie hiermee binnenhaalt te gebruiken om uit te leggen waarom die plein niet gebruikt kan worden als nieuwe vrijhandelszone. Uiteraard gaat het niet alleen om een paar bomen en een handvol grassprietjes, nee de hele cultuur die het plein had is in rap tempo aan het verdwijnen. Ik kan me trouwens ook niet voorstellen dat de sultan in de ochtend opstaat en bij het kijken naar het plein denkt 'Dat hebben we weer netjes opgelost'.

Laten we hopen dat deze plek zo spoedig mogelijk weer terugkeert in zijn oude staat, een grasveld waarop men een potje voetbal kan spelen, een tukje kan doen in de namiddag, joggen in de morgen en af en toe een stiekem kusje uitdelen als de avond al verder gevorderd is.