blog.indonesiepagina.nl - 8. Bengkulu en een rijk verleden

- De volgende ochtend werd ik vroeg wakker door de oproep tot gebed dat de naburige moskee uitzond. Er klonk daarbij een meisjesstem die zo te horen een mooi sprookje vertelde, steeds onderbroken door de zangerige stem van de overste. Toen het begon te dagen ging ik op het balkon van mijn luxe kamer zitten en was getuige van een aandoenlijk schouwspel: grenzend aan de achtertuin van het hotel was een kleine stadskampung waar twee hanen om het hoogste woord schreeuwden terwijl twee peuters in hun blote kont elkaar achterna zaten. Vader was zijn kaki lima voor de jalan aan het klaarmaken; er moest iets op gekookt worden, wat precies kon ik niet zien, maar er zat een soort fluitketel op.

De buurman kwam even een praatje maken en zo te zien hadden ze allebei zin in de dag, want ze hadden de grootste pret. Het ene huis bestond voornamelijk uit roestige golfplaten en leek geen enkel raam te bevatten, terwijl het andere uit houten planken was opgetrokken en nog nooit een likje verf had gezien. Het geheel werd omlijst door een paar overhangende kokospalmen en door het vroege schemerige ochtendlicht kreeg de sfeer zowaar iets religieus alsof het een bewegende illustratie betrof uit een heilig schrift. Toen ik een foto van dit schilderachtige tafereel maakte ging automatisch ook de flitser van mijn camera af en verried ik zo mijn aanwezigheid. De kinderen keken hierdoor meteen in mijn richting omhoog en riepen ‘poto miestèr' en zwaaiden uitdagend met een volle lach. Ik schaamde me vreselijk op dat moment want, hoewel zo dichtbij, leefde ik in een totaal andere wereld.

Deze mensen moeten zien te overleven als grassprietjes tussen de straatstenen en wat straalden ze desondanks een geluk uit! En dan ik in dat luxe hotel met AC, een verspillende badkuip die stond vol te stromen met weldadig heet water dat na een kwartiertje badderen weer via het putje in de slokan bij deze families voorbij zou stromen. Mijn ontbijt zou zo dadelijk klaar staan beneden in de eetzaal met smetteloos wit gedekte tafels, rijkelijk voorzien met van alles en nog wat en als ik dan daarna opgefrist het hotel zou verlaten, werd mijn kamer door de roomservice geheel aan kant gemaakt.

... een kleine stadskampung ...

We gingen die ochtend Bengkulu verkennen en concludeerden dat de structuur van de stad simpel in elkaar stak: drie met elkaar verbonden hoofdstraten, of eigenlijk boulevards, vormen de hoofdslagaders. Vanuit het centrum loopt in noordwestelijke richting de Jl.Sudirman met in het verlengde de Jl.A.Yani, haaks daarop oostwaarts de even brede Jl. Mt. Haryono. Zuidwaarts loopt de brede drukke winkelstraat Jl.Suprapto. In het middelpunt van deze wegen, op de plek recht tegenover ons hotel, stond een door de toenmalige president Soekarno ontworpen moskee. Op onze tocht die ochtend naar het kantor pos om wat ansichtkaarten te verzenden, volgden wij de Jl. A. Yani en eenmaal daar aangekomen zaten er nogal wat mensen te wachten die ons enigszins verbaasd aankeken.

Op onze vraag of dit wel het postkantoor was, riepen een paar vrouwen ons lacherig toe dat we in de apotheek waren en aan de andere kant van het gebouw moesten zijn. En daar heerste inderdaad een wat muffe, officiële kantoorsfeer die meer aansloot bij het doel van ons bezoek. Na het frankeren en afstempelen van onze kaarten wees men ons de weg naar de Jl.Benteng waar wij het oude Engelse fort Marlborough wilden bezoeken. Op weg daarheen liepen we tegen een gedenkteken aan dat was opgedragen aan de moedige maar koppige gouverneur van Bengkulu die Raffles voorging: Thomas Parr. Hij maakte zich niet populair door de inwoners te dwingen koffie te verbouwen en nadat hij had geprobeerd de macht in te perken van het Buginese Corps, dat gerekruteerd was om de Britse macht te versterken, werd hij in 1807 neergestoken en onthoofd, waarschijnlijk door Buginese ambtenaren wier economische belangen hij bedreigde. Het koepelvormig monument te zijner nagedachtenis zou door Raffles gebouwd zijn en kijkt uit over Kampung Cina.

Gedenkteken van Thomas Parr

We zagen de witgekalkte vestingmuren al vanuit de verte en toen we even later de oude stenen trap omhoog volgden en via een pad over de buitenmuur van het fort heenliepen, waaide een verkoelende zeelucht langs onze inmiddels bezwete lichamen. Het in 1719 gebouwde Engelse fort zag er enorm degelijk gebouwd uit en de laatste restauratie eind jaren zeventig van de twintigste eeuw moet zeer grondig zijn geweest. Alleen jammer dat daarbij de meeste muren zijn gestuukt, waardoor een deel van het historische uiterlijk is verdwenen.

We genoten boven op de muur van het adembenemende uitzicht over de haven en oceaan en toen we bij de grote poort met de enorme zware eikenhouten, met smeedijzeren scharnieren en klinknagels bewapende deur kwamen, bleek deze op slot te zijn. Tja, het was maandagochtend en daardoor konden we, evenals het Soekarnohuis, dit historische bouwwerk niet van binnen bezichtigen. Paul bonsde erop en riep: ‘In naam van Oranje doe open de poort', maar dit mocht niet baten.

... in naam van Oranje ...

Nadat we een verfrissende cola op een terrasje in de buurt hadden gedronken, zochten we naar de Jl.Ditra, waar volgens onze gidsen een oude begraafplaats moest zijn. Na een tijdje dwalen en veel vragen liepen we via de Jl.Veteran in de richting van een kleine kerktoren en zagen daar via een achterpoortje het kerkhof met her en der verzakte graven, allen in dezelfde crèmekleurige tint gesausd.

De opschriften vertelden allemaal hun eigen treurige verhalen van voornamelijk Engelsen die daar rond de Napoleontische tijd leefden, terwijl de recentere graven van Nederlandse origine bleken te zijn. Helaas waren hier in het verleden veel graven vernield en terwijl we nog wat rondkeken waren een stel tieners aan het voetballen die waarschijnlijk geen flauw idee hadden van wat voor plek dit betrof, toen ze ons aanriepen met ‘hey miestèr, make poto'.

... we zagen de witgekalkte vestingmuren al vanuit de verte ...

We waren nu dichtbij het strand gekomen, en door het vele zweten dorstig geworden, grepen we de gelegenheid aan om een kelapa muda te gaan drinken bij een stalletje op het strand, waar we in de schaduw zaten van blauw plastik dat over een soort marktkraampje was gespannen. Het was midden op de dag en de verkoelende zeelucht maakte dat het nog nét draaglijk was, maar toen we even later weer de straten van het rustieke stadje opzochten op zoek naar een geschikte gelegenheid voor de lunch, was de temperatuur zó hoog opgelopen dat het in de zon haast niet meer uit te houden was.

Daarom vulden we de rest van de dag heel relaxed met wat internetten en de tickets regelen voor het volgende stuk van de langzamerhand ten einde lopende tour door het Sumatraanse landschap. De volgende dag zouden we van Bengkulu naar Bandar Lampung reizen, een tocht van zo'n 750 kilometer, en daar zouden we zeker 14 uur voor in een minibus moeten zien door te brengen, wat beslist geen geringe opgave zou zijn.

We hadden die ochtend uitgecheckt en onze bagage in de hal van ons hotel klaar gezet om afgehaald te worden, toen ik buiten erg veel rook zag, en ik vond dat de mensen op straat het nu wel erg bont maakten met hun vuilnisverbrandingen. Nieuwsgierig naar buiten gelopen hoorde ik van een toeschouwer dat het een echte brand betrof en hij wees naar waar de rookontwikkeling vandaan kwam. Ik liep toevallig met mijn camera om mijn nek, en die kant op lopend dacht ik eerst dat de uiterste vleugel van ons eigen hotel in brand stond, maar toen ik verder liep zag ik dat het een pand een paar huizen verderop betrof, de Bank Rakyat Indonesia.

Grote zwarte rookwolken kwamen uit de hal en de bovenste etage van het gebouw, en op dat moment waren ook een paar zware doffe explosies te horen. Ik hoorde enkele vrouwen gillen en sommigen van de nieuwsgierige toeschouwers die dichtbij het pand stonden, renden in paniek naar een plek op veilige afstand. Ik schoot wat plaatjes op het moment dat er twee brandweerwagens arriveerden en het leek erop, toen de eerste stralen water in het rokende pand hun weg vonden, dat het ergste reeds achter de rug was. Hoe het verder afgelopen is bleef mij helaas onbekend, daar ik weer naar ons hotel terug moest omdat we elk moment door het busje afgehaald konden worden.

Brand bij Bank Rakyat Indonesia

Dat gebeurde inderdaad niet veel later toen er een wit Mitsubishi busje voor ons hotel stopte, waaruit twee jongemannen stapten – het zouden Ruud en Riem de Wolf van de Blue Diamonds op jongere leeftijd geweest kunnen zijn – die ons met onze bagage in hun stationair draaiende voertuig verwelkomden. We zochten een plaats achterin waar de banken in de stand supercomfortabel afgesteld stonden zodat we, als het moest, ons konden uitstrekken en in een diepe slaap wegzakken. We reden een paar blokken verder waar gestopt werd om de volgende passagiers op te pikken: twee meisjes in de leeftijd van een jaar of 18 namen daar al snikkend en met hete tranen geroerd afscheid van moeder en zo te zien oma voordat ze voorin naast Riem de Wolf plaatsnamen. Een laatste groet werd door het openstaande voorraampje naar de achterblijvers buiten geroepen, waarna het weer verder ging.

Vanuit onze positie op de achterbank probeerden we de jongedames wat op te beuren door onszelf voor te stellen en te vertellen waar we vandaan kwamen en dat we hier als zijnde toeristen op vakantie waren. Het was opmerkelijk hoe snel de snotterbellen waren opgehaald en de tranen bij de jonge bakvisjes plaats hadden gemaakt voor twee stralende gezichten, die niet zonder trots aan ons in gebrekkig Engels vertelden dat ze ook naar Bandar Lampung onderweg waren omdat ze daar werk hadden gevonden als assistentes in een apotheek. Nog éénmaal werd gestopt in Bengkulu: een oudere man en zijn vrouw namen de plaatsen van de middelste rij stoelen in beslag.

Nadat we elkaar een selamat pagi hadden toegewenst en de bus opnieuw met enige vaart door de buitenwijken van de stad reed, had de vrouw, haar hoofd met een blauw zijden hoofddoek omhuld, al een relaxte houding aangenomen waarbij ze niet veel later met haar hoofd op de vertrouwde en zorgzame schouders van haar man indommelde. De minibus was voorzien van een goede AC en al snel zat bapak met zijn vingers aan de plastic knopjes van het rooster boven zijn hoofd te prutsen om de verkoelende bries die daaruit geblazen werd, weg van zijn hoofd en die van zijn vrouw te leiden. Er stond een slaapverwekkend easy listening krontjong muziekje op de speakers die ervoor moest zorgen dat de passagiers zich zo comfortabel mogelijk zouden voelen ondanks het voortdurende draaien, klimmen en dalen van de auto.

Ons trouwe busje

Toen in de middag voor de lunch werd gestopt bleven wij maar achter in het busje zitten, daar wij ons eigen eten bij ons hadden en zeker geen trek hadden in het in de glazen kastjes uitgestalde voedsel dat in deze rumah makan werd aangeboden. Ook de twee meisjes gaven te kennen dat ze eigenlijk helemaal geen trek hadden, maar waren uitgestapt om even de benen te strekken en naar het toilet te kunnen gaan. Ruud de Wolf kwam bij ons achter informeren, en kennelijk in de veronderstelling dat het Bahasa ons totaal vreemd was, wees hij met de wijsvinger in zijn tandenrijke open mond ten teken dat we konden uitstappen voor makanan. Met een paar woorden lieten wij blijken dat dit voor ons niet nodig was, en geduldig wachtten we totdat het gezelschap de pedasse hap naar binnen had gewerkt en zich weer bij ons in het busje voegde.

Later die middag werd de weg waarover we reden steeds slechter, gelijktijdig met het ruiger wordende karakter van het landschap buiten, en op onze landkaart konden we aflezen dat we ons nabij het natuurreservaat Bukit Barisan Selatan Nasional Park moesten bevinden. Volgens onze gidsen komen er in dit park van 365.000 ha verscheidene soorten van bosecosystemen voor, waarvan 70% laaglandregenwoud. De rest bestaat uit strand, zoetwatermoeras en bergbos. Behalve olifanten, tijgers en krokodillen, komen er de Sumatraanse berggeit en de trage lori – een apensoort – voor. In het warme zand van het maagdelijk witte palmstrand leggen de diverse soorten zeeschildpadden hun eieren. Om het gebied te kunnen bezoeken is een speciale vergunning vereist waarbij het een hele toer is om er met het openbaar vervoer te kunnen komen, omdat er ook nog een bootreis van een uur of zes langs de kust aan vast schijnt te zitten. Een voordeel hierbij is dan ongetwijfeld het gebrek aan grote aantallen toeristen.

We meenden even aan de linkerkant een glimp van de Indische Oceaan op te vangen, maar dat moest bij nadere bestudering van onze kaart het 20 km lange halvemaanvormige zoetwatermeer Raneu zijn. Regelmatig zagen wij mannen langs de kant gewapend met een pacul die naast bergen gruis en kiezelstenen druk in de weer waren de slechtste gedeeltes van de weg te herstellen, waardoor de gemiddelde snelheid van onze bus ernstig werd teruggebracht. De natuur aan weerszijden van de weg werd steeds overweldigender: reusachtige varens omlijstten de grens met het aangetaste asfalt en daarachter waren wilde bananen te zien tussen bomen waarbij ik durian en kanari meende te herkennen.

Even later zagen we aan onze rechterkant bij tijd en wijle de oceaan opdoemen en even verderop kregen we een duidelijk zicht op de rotsachtige kust die sierlijk omzoomd werd door rijen kokospalmen. Ik probeerde zo nu en dan al hobbelend door de donkergekleurde ramen van ons busje een foto te schieten, maar slechts enkele plaatjes konden later de toets der kritiek doorstaan. Ik had op dat moment een vurig verlangen even uit ons witte minibusje te kunnen stappen om dit unieke natuurgebied wat beter te kunnen bestuderen, maar de overige inzittenden hadden er meer belang bij dat dit gebied zo snel mogelijk achter ons gelaten werd, temeer nu de duisternis al was begonnen in te vallen.

We passeerden af en toe kleine nederzettingen en op een open veldje werd zelfs een voetbalwedstrijd gespeeld. Er stonden zo nu en dan hoge kale bomen waaraan vruchten van een rugbybalachtige vorm hingen, die ik als kapokbomen herkende. De staat van de weg werd inmiddels niet veel beter en bij het donker worden gaf dit voor één van de banden van ons busje de nekslag. Ruud en Riem moesten de krik erbij halen, waarna met het nodige gesleutel een band werd vervangen. We zaten nu ook op een respectabele hoogte en in de bus werden de nodige warmere kledingsstukken tevoorschijn gehaald.

Nadat de lastige klus was voltooid kon de rit in de inmiddels duistere bergachtige jungle voortgezet worden. In het donker werd de ene na de andere langzaam voort ploeterende vrachtwagen ingehaald op die momenten dat er nog enigszins ruimte en zicht op tegenliggers was. Maar na enige tijd bleek er met het verwisselen van de bewuste band toch iets niet goed gegaan te zijn te oordelen naar een vreemd klapperend geluid, zodat we moesten stoppen en alle met moeite ingehaalde vrachtwagens op hun beurt ons weer passeerden terwijl wij andermaal opgekrikt langs de weg stonden. Nadat de klus opnieuw was geklaard kon het hele inhaalproces weer van voor af aan beginnen en het leek er wel op of Ruud, die het stuur van Riem inmiddels had overgenomen, er, een genoegen aan beleefde om dit kat en muis spel te spelen.

... toch was er ook een afdeling met Padang schotels ...

Rond een uur of elf werd een parkeerplaats opgereden van een grote luxe rumah makan sopir en konden we uitstappen om op dit ongewoon late tijdstip de inwendige mens te versterken. Het viel ons daarbij op dat de zaak er zeer verzorgd en schoon uitzag. De bediening was goed georganiseerd en het restaurant maakte een indruk van zeer goed en druk bezocht. Wij dronken er slechts een flesje Teh Botol, daar op dit tijdstip onze eetlust allang was verdwenen, maar er stonden vele gerechten op de uitgebreide menukaart die wij op andere momenten daar graag zouden hebben besteld. Toch was er ook een afdeling met Padang schotels, en toen we bij het verlaten van de zaak langs de keurige vitrines daarvan liepen lagen er toch weer veel dode vliegen in cirkels gerangschikt rondom de schalen met pedas gekruide gerechten. Na deze stop kwamen we al gauw onder de rook van Bandar Lampung en bapak en ibu werden als eersten in een buitenwijk afgezet nadat ze een ieder selamat tidur hadden gewenst.

Wij werden die nacht om twee uur bij hotel Andalas afgezet en lieten de twee jonge dames met Ruud en Riem alleen achter, wat onze verdorven hersens deed fantaseren over het lot van die arme brave meisjes: voor het eerst alleen in de grote boze stad, en overgeleverd aan de wolven. Maar denkelijk zullen ze, inmiddels in smetteloos witte schorten gekleed, de klanten van hun apotik van obat en pleisters voorzien.