blog.indonesiepagina.nl - 6. De theevelden van Kerinci Seblat

- We benutten onze tijd in Bukittinggi met het bijwerken van het dagboek, internetten, lanterfanten en vooral shoppen, want Bukittinggi is een gezellig stadje met veel mogelijkheden voor de consument. In een fotoshop werd een cd-rom gebrand van het fotomateriaal dat ik tot dan toe op onze trip geschoten had, kapotte horloges werden voor reparatie naar de tukang jam gebracht, nieuwe schoenen en kleding werden aangeschaft en we probeerden de verschillende eetcafés uit, maar bleven toch treuren over het in vlammen opgaan van ons geliefde restaurant.

In dezelfde straat als die van ons hotel en de eetcafés zaten ook diverse touroperators en bij één daarvan boekten we een auto met chauffeur die ons naar Padang zou rijden. Toen we de volgende dag onderweg waren, zagen we overal de rood witte vlag buiten hangen en de straten zagen er ongewoon netjes en aangeveegd uit. De chauffeur legde uit dat president Yudhoyono die dag Bukittinggi zou bezoeken, hetgeen tevens de reden was dat hij met een slakkengangetje reed; bang als hij was om door één van de vele patrouillerende politieagenten op de bon geslingerd te worden.

Jam Gadang in de avond

De rit duurde daarom veel langer dan het enkele uur dat we aanvankelijk gedacht hadden. In Padang namen we onze intrek in hotel Dipo, wat een slechte gok bleek omdat er van alles niet klopte aan dit verlopen hotel. Het was zinderend heet in deze stoffige stad en we hadden in Kampung Cina tevergeefs naar een Chinees restaurant gezocht, maar zelfs daar was het slechts masakan Padang wat de klok sloeg, zodat we onze magen die dag maar in een moderne 'Pizza Hut' vulden. Ons aanvankelijke plan om nog een dag in Padang rond te kijken lieten we al gauw varen en we bespraken alvast een busje dat ons de volgende dag naar Sungai Penuh zou brengen.

Zoals gezegd klopte er niet veel in ons toch al prijzige hotel, want nadat we de strijd hadden opgegeven aangaande onze eis dat er heet in plaats van halflauw water uit de kraan zou moeten komen, werden we de volgende ochtend onprettig geconfronteerd met de gang van zaken rondom het ontbijt. Wij hadden daarvoor plaatsgenomen in de duistere eetzaal beneden waar het rook naar een armoedig bruin café dat in maanden niet was schoongemaakt en waar op een klein podium in een donker hoekje een PA systeem stond opgesteld voor vrolijker tijden.

We waren hier niet de enige bule, want een uitgemergelde man van in de dertig met holle ogen, stoppelbaard en filtersigaret in zijn mondhoek zat zo te zien al nasi goreng etend zijn boekhouding aan de ontbijttafel te ordenen en mijn vermoeden dat het een Fransman betrof werd even later bewaarheid toen hij in die taal hardop vloekte, mogelijk gekweld door een zojuist gemaakte rekenfout. Wij kozen voor toast en thee, maar omdat we alleen jam en hagelslag als beleg nogal karig vonden bestelden we er de man een gekookt eitje bij en ook een tweede kop thee. Het was de druppel voor ons die de emmer met lauw vies water deed overlopen, want voor deze kennelijk buitensporige ontbijtwensen werd maar liefst een supergepeperde bon in rekening gebracht die in een duur Nederlands hotel vlak na de invoering van de euro niet misstaan zou hebben.

Pizza Hut

Met een overvolle Kijang waarin we oncomfortabel opgevouwen zaten gingen we later die ochtend onderweg naar de Padangse Bovenlanden en al snel kwamen we langs de uitgestrekte theeplantages van het Kayu Aro district. Het waren mooie vergezichten rijdend langs de flanken van de 2697 meter hoge vulkaan Gunung Talang, waarvoor in 2005 nog 25.000 mensen waren geëvacueerd vanwege verhoogde activiteit. Na een eerste stop bij een kleine warung langs de weg, waar we sappige marquisa's aten, zagen we aan onze rechterkant Danau Diatas terwijl Danau Dibawah van deze Twin Lakes verscholen achter de bergen links van ons bleef liggen.

Voor de lunch werd natuurlijk weer gestopt bij een rumah makan met Padang voer en daar haalden wij onze roti tawar maar weer tevoorschijn met bananen en uit Nederland meegebrachte leverpastei uit blik als beleg. De chauffeur moest onderweg vaak stoppen om zijn bandenspanning te laten meten en vaak moest er dan lucht bij, mogelijk door het drukverschil omdat we door de bergen reden. Ik denk dat de chauffeur goed besefte dat zijn relatief nieuwe Kijang veel te zwaar beladen was met meer mensen dan normaal plus bagage, en bovendien met twee grote bule erbij. We waren immers in de ijle lucht van Gunung Kerinci beland die in dichte wolken gehuld was. Deze ruim 3800 meter hoge vulkaan is de hoogste berg van Sumatra en de bron van ontelbare stroompjes en rivieren.

In de nabijheid van Kersik Tuo zagen we weer enorm uitgestrekte, glooiende theevelden waar pluksters met manden op de rug de jonge blaadjes aan het verzamelen waren. Er reden veel boeren met ossenkarren op deze hoogvlakte en het leek alsof we in een geheel ander tijdperk terecht waren gekomen. We hadden Kerinci - Seblat bereikt, Sumatra's grootste nationale park, en we hadden zelf ervaren tijdens deze lange slopende bustocht dat een bezoek aan dit gebied een vermoeiende en tijdrovende bezigheid was en daarom niet door veel mensen ondernomen werd. De mensen waren hier veel actiever dan elders op Sumatra, en qua uiterlijk konden we eveneens het verschil in gelaatstrekken bemerken; ook leek men zich veel minder modern te kleden. We waren blij dat we er waren toen we die middag Sungai Penuh binnenreden en we namen ons voor om de rest van de trip kritischer te zijn wat betreft onze bewegingsruimte tijdens het reizen.

... de uitgestrekte theeplantages van het Kayu Aro district ...

Sungai Penuh ligt in een weelderige, uitgestrekte groene vallei van rijstvelden omgeven door bergen en golvende theeplantages. De mensen waren hier geen toeristen gewend, te oordelen aan de manier waarop wij werden nagekeken en aangestaard. In een kleine warung bestelden we die avond nasi goreng en we keken nauwlettend toe hoe ons eten daar bereid werd. Hoewel primitief, werd onze nasi met zorg in elkaar gedraaid met verse ingrediënten. Ik had er nog bij gezegd 'tidak pedas', maar de tranen schoten me tijdens het eten in de ogen en dat kwam beslist niet door de oproep tot het gebed uit de naburige moskee.

Hotel Aroma was erg basic, maar waarschijnlijk toch de beste keus in deze afgelegen plaats. We hadden bij de jonge receptionist naar een gids gevraagd die ons de volgende dag in het gebied rond zou kunnen rijden. Li, een tengere man van rond de veertig, klopte een uur later bij ons aan en we spraken een prijs af voor hem en zijn chauffeur. De volgende ochtend stonden ze op het afgesproken tijdstip bij ons hotel voor de deur, en wederom in een wit Mitsubishi busje gingen we met Li en zijn chauffeur Donald Kipling op weg. Li vertelde ons over zijn ervaringen als gids in het gebied, en over zijn werk voor het WWF waarbij hij ook Prins Bernhard ontmoet had.

Hij vertelde dat er volgens hem in heel Sumatra nog slechts 100 Sumatraanse neushoorns en 300 à 400 Sumatraanse tijgers in het wild voorkomen. Om deze laatste te registreren was een speciaal trucje bedacht: de zogenaamde camera trap. Door dit listig stukje vernuft was onlangs een tijger kwaad geworden en had een poging ondernomen om een camera op te eten. De film was daarna in goede staat teruggevonden en het hele voorval was op de film te zien geweest, wat mij een kostelijk schouwspel leek.

Ook vertelde hij over een kleine harige menssoort van een meter veertig groot die in de wouden van Kerinci Seblat zou leven, de zogenaamde orang pendek. Een bevriende Engelsman die in het gebied al tien jaar onderzoek deed zou deze al drie maal waargenomen hebben, maar Li had zo zijn bedenkingen; het zou een apen – of berensoort kunnen zijn. Terwijl we reden langs uitgestrekte sawa's vertelde onze gids dat er 360.000 mensen in dit gebied leven waaronder voornamelijk boeren die gewassen als rijst, kaneel en kruidnagel verbouwen.

Even later kwamen we bij het grote meer Danau Kerinci dat er spiegelglad bij lag en waar zilverreigers en zwaluwen over vlogen. Li vertelde dat het geen vulkanisch meer als Toba is, 100 kilometer in omtrek en met een diepte in het midden van 200 meter. Er zou veel ikan mas en baars rondzwemmen, maar niet van gigantische afmetingen, want de voedselvoorraden van het meer waren schraal. Er was een visser met een hengel bezig, maar het was volgens Li zeer moeilijk om op die manier vis te verschalken, dat zou alleen met boot en netten kunnen. Nadat we een kleine contributie en wat persoonlijke informatie in een gastenboek hadden achtergelaten, reden we weer verder langs het meer en stopten op een plek waar een kleine eekhoorn (tupai) overstak.

Nog uit de kaneeltijd?

Langs de kant van de weg zagen we de bast van de kaneelboom (kayu manis) te drogen liggen op tikars en de man die ermee bezig was vertelde dat het doorgaans drie dagen duurde voordat het in de zon gedroogd was. Het zaad uit de boom zorgt voor nieuwe aanwas die na 10 tot 15 jaar volgroeid is om te oogsten. We proefden ervan en het was heerlijk zoet maar tegelijk ook pedis. Ook het hout zelf had een heerlijk aroma. Bij het plaatsje Desa Kumun, zes kilometer ten zuiden van Sungai Penuh zagen we een megaliet met de naam 'Batu Gong' een steen die zo'n 50 jaar geleden door jagers in het regenwoud was gevonden en die volgens schattingen 700 jaar oud zou zijn.

Op deze raket-vormige steen waren aan de onderkant uitgesleten cirkels te zien die inderdaad de beeltenis van een gong leken te vormen, evenals de pootafdrukken van een tijger. Op een groot bord erboven stond in het Bahasa dat meenemen of beschadigen van het voorwerp zonder toestemming van de overheid op een gevangenisstraf van tien jaar of een geldboete van honderd miljoen rupiah's kwam te staan. Om er te komen hadden we door een stuk ruige natuur gelopen, steeds afgewisseld met koffieplantages, rijstvelden en akkers waarop gewassen als aubergines en gember werden geteeld.

Tussen een veld met manshoog alang alang gras groeiden durian-, jambu- en avocadobomen en in de verte hoorden we apen schreeuwen. Onderweg naar onze volgende attractie, de glooiende staatstheeplantages van Kayu Aro, draaide Donald hardrockballads van de nationale hardrocktrots Peter Pan op de cassettespeler, waarbij hij de bassen op maximaal had afgesteld. In tegenstelling tot onze chauffeur rookte Li al zes jaar niet meer omdat hij vond dat hij als gids 'the Crazy Mountains' – zo sprak hij Kerinci Mountain uit – moest kunnen beklimmen zonder buiten adem te raken.

Batu Gong

De meer dan 7000 hectare theevelden rond Sungai Penuh waren vroeger door de Nederlanders aangeplant, wat af te leiden viel aan de relatief dikke stammen van de struiken. Onze voorouders hadden er destijds ook voor gezorgd dat grote volksstammen Javanen daarheen waren gemigreerd, kennelijk omdat beide volkeren goed aan elkaar gewend waren geraakt en er daardoor goed samengewerkt kon worden. Tegenwoordig werken elke dag zo'n 500 plukkers op de hellingen van Kayu Aro.

We keken met verbazing naar een gedeelte van een plantage waarvan de struiken er niet goed bij leken te staan, maar volgens Li werden de ze eens in de zoveel jaren gekortwiekt waardoor het leek alsof hele velden theeplanten waren verpieterd, maar zodoende zouden ze weer krachten opdoen om nieuwe scheuten te ontwikkelen. Als laatste die dag bezochten we een 40 meter hoge waterval met de naam Telun Berasap, en door het met geweld neerkletteren van het water was het net alsof er rook (asap) ontstond.

Telun Berasap

Toen hierop ook nog de zon haar stralen liet vallen, verscheen er bovendien nog de bekende regenboog. De hellingen van het gebied waren fraai begroeid met varens en wilde bananen, wat het geheel een schilderachtige aanblik gaf. Op de terugweg kwamen we nog langs de warmwaterbronnen van Semurup, maar om de een of andere reden boeien die plekken mij maar matig, hoewel het natuurlijk een heel bijzonder natuurverschijnsel is. Het stinkt er altijd naar rotte eieren en dan moeten er gek genoeg ook zo nodig eieren in gekookt worden.

Voor mensen die baat bij het baden hebben in deze smerige poelen zal het toch wel iets weldadigs hebben, maar voor mij heeft het altijd iets slaapverwekkends. In 1990 zou een man in het heetste deel van deze bron gevallen zijn waarna de bronnen een tijdje gesloten waren; het lichaam is echter nooit aangetroffen en men neemt aan dat het moet zijn vergaan. Li hielp ons nog met de kaartjes voor de bus naar Muko Muko die we de volgende dag zouden nemen en daarna namen we afscheid.

Met zijn 3,800 meter is de Gunung Kerinci Sumatra's hoogste vulkaan

We zaten de volgende ochtend op ons ontbijt te wachten in de ontvangsthal van het Aroma hotel. Het luxe bankstel van gekruld mahoniehout met een bekleding van een druk motief in de kleuren rood, groen en goud was zo te zien lange tijd nog bedekt geweest met een transparante plasticfolie, maar op de armleuningen van onze zitbank was dat al aan het los bladderen, hoewel enkele rugkussens nog met dit materiaal waren bedekt. We keken naar de eens oker gesausde wanden die door de vele kretekrook inmiddels een donkerbruine boventoon hadden gekregen. Boven langs de plafondplinten was een kluwen van minstens twaalf dikke elektriciteitssnoeren samengebonden, waarvan er ooit enkele door een speciaal kabelgootje waren geleid maar die, langzamerhand vol geraakt en overwoekerd door meer kabels, tot een spaghettimassa was verworden. De hier en daar naar beneden hangende lussen hadden iets van feestslingers waaraan men eventueel ook nog de was te drogen zou kunnen hangen.

Buiten voor de ingang zaten drie oudere heren op z'n zondags geheel in batik gekleed en met peci op en al kretekjes rokend de vroege gasten van ons bescheiden hotelletje na te kijken. Formeel als ze daar zaten viel het ons op dat, hoewel ze vriendelijk overkwamen, er haast nooit een spontane begroeting van af kon. Afkeurend bekeken ze een groepje modieus geklede jongedames in strakke uitdagende heupspijkerbroekjes met uitlopende klokpijpen en daaronder halfhoge pumps met puntneuzen die klikten op de nepmarmeren tegels.

Het feit dat deze hippe chicks ongesluierd en in strakke T-shirts met korte mouwen het hotel verlieten zal de zaak voor hen nog wel verergerd hebben. Ons viel ook een forse man van een jaar of 35 met snor op die, stuurs voor zich uitkijkend, voorovergebogen en wijdbeens als een gorilla langs alles en iedereen liep, als was meneer Allah, justitie en de president in één persoon zelf. Het ontbrak er nog aan dat hij in uniform was gestoken, anders zou iedereen hem met een alles vrezend ontzag ontweken hebben. In die sfeer zaten wij ons ontbijt van weer twee tosti's de man met daartussen gesmolten hagelslag weg te frommelen, weggespoeld met een kop plaatselijke, zeer zoete thee voordat we die ochtend op de bus zouden stappen richting Muko Muko.