- Al van verre zagen we the 'Fat Man' oftewel Samuel, op de kade in Parapat staan wachten op eventuele klandizie. We hadden niet anders verwacht omdat in deze barre tijden iedere cent commissie zwaar bevochten werd, en lieten ons meetronen naar zijn boekingskantoortje vlakbij. We hadden ons voorgenomen met de meest eenvoudige en goedkope Damri bus naar Sibolga te reizen tussen 'de gewone mensen'. We hadden er onze buik van vol om tussen de toeristenmeute te verkeren, zoals in het hotel op Samosir, en hadden er veel ongemak voor over om dat hoofdstuk voorlopig af te sluiten. Natuurlijk kwam Samuel meteen met folders aanzetten met luxe mogelijkheden, maar wij gaven te kennen dit keer een 'bad bus' te willen met slechte stoelen, waarop Samuel ons enigszins vreemd aankeek en ons boekte voor de Damri bus van 1 uur 's middags. Inmiddels kwam Shem binnengelopen, een intelligente goedlachse middendertiger die we bij ons vorige bezoek aan Samuel's reisburootje ook al ontmoet hadden.
Op mijn vraag wat zijn beroep eigenlijk was, antwoordde hij momenteel geen werk te hebben en te moeten leven van 'de wind'. Hoe overleef je dan, vroeg Paul. Hij vond het niet moeilijk te overleven zonder een familie te hoeven onderhouden, zei hij. Wel zonde van al die mensen hier in Indonesië met talent dat niet gewaardeerd en gerespecteerd wordt. 'Daar gaat het land aan kapot. Mensen kunnen niet doen waar ze goed in zijn en er ook niet in opgeleid worden. Het land levert z'n grondstoffen te goedkoop aan buitenlandse firma's als het Zweedse Ikea, en levert weinig halffabrikaten en al helemaal geen hoogwaardige technische producten.' Nee, Indonesië zou het moeten hebben van het toerisme, zoals vroeger. Maar sinds 1998 komen die in steeds kleinere aantallen. Hoe komt dat denk je?', vroeg hij aan Paul. 'De gemiddelde toerist houdt van een goed georganiseerde, cleane omgeving', opperde hij. 'Het is nu eenmaal een vieze, rommelige, bedoening overal waar je in het land komt, een enkel duur hotel uitgezonderd.
En van vieze rommel, daar houden toeristen niet van. Begin met het respect dat de Indonesiër voor zijn directe woonomgeving zou moeten hebben. Hou op met brandjes stoken in dorp, stad en vooral het oerwoud. Dat laatste draagt nog het meest bij aan de verloedering en negatieve beeldvorming waaronder Indonesië te lijden heeft.' Shem onderschreef dit en voegde eraan toe dat ook de nog steeds alom aanwezige corruptie voor grote stagnatie in de ontwikkeling van het land zorgde waardoor er teveel aan hulp van buitenaf aan de strijkstok van de elite bleef hangen.'Het denken van de mensen wordt er sterk door beïnvloed en ieder doet z'n best van deze insteek een graantje mee te pikken.'
Onderweg naar Sibolga
|
'Wat verder nog een belangrijke rol speelt', voegde Paul toe, 'is de opeenvolging van natuurrampen van de afgelopen jaren. Tsunami's, aardbevingen en vulkaanuitbarstingen schrikken de toeristen ook af, en al is de kans op een daadwerkelijke ramp bij kort verblijf miniem, de toeristen blijven weg'. Moest nog genoemd de bomaanslagen op Bali en in Jakarta, en het plaatje was rond: Indonesië moet het in de komende jaren niet van toerisme hebben concludeerden we met z'n allen.
Inmiddels kwam de 'bad bus', met roestige oude stoelen en volgepakt met rijst, stapels bananenpalmbladeren, koffers en tassen met ondefinieerbare inhoud een half uurtje te laat aanrijden en konden we instappen en plaatsnemen op de, voor ons als Europeanen, natuurlijk veel te krappe plaatsen. Direct werd ons weer allerlei etenswaar te koop aangeboden om de inwendige mens te versterken, maar gedurende deze reis bleven we alert op ons voedsel door vervelende ervaringen in het verleden en hielden we de boot af.
De bus zette zich piepend en krakend in beweging en bij de volgende stop aan de rand van Parapat werden de laatste plaatsen ingenomen door nieuwe passagiers met natuurlijk hun bagage. Daarbij was zelfs een oude motorfiets die door een trotse nieuwe eigenaar op de achterbank, of de overblijfselen daarvan, gedirigeerd werd. Nu kon de tocht pas echt een aanvang nemen en ging het na enige tijd draaiend en tollend door haarspeldbochten en over bergpassen. Dat de chauffeur in dit lagelonenland zwaar onderbetaald werd voor het verantwoordelijke werk dat hij deed, leek buiten kijf want de bus scheerde zo nu en dan langs afgronden waar toevallig een stuk weg was weggeslagen, en vervaarlijk balancerend over het resterende deel kraakten we voorbij aan alweer een potentiële ramp.
Deze tocht naar Sibolga, die we zeven jaar eerder ook hadden gemaakt, voerde ons opnieuw langs duizend-en-een bochten door een ruig bergachtig landschap. De bus hobbelde zo heftig dat op een gegeven moment Paul's koffer half voor één der raampjes hing te bengelen en er nog net niet aftrilde. Gelukkig zag een oudere dame achter mij deze bijna-ramp op tijd en gilde hard richting sopir. Hierop werd meteen gestopt en moest de bijrijder naar boven klimmen om de zaak opnieuw te ordenen en vast te sjorren.
Ojek in de fik in Sibolga
|
Halverwege de rit, bij het plaatsje Tarutung, werd een plaspauze ingelast en konden we bij een rumah makan sopir onze blaas ledigen. Nadat we geduldig onze beurt in een rij wachtenden hadden afgewacht bij drie houten hokjes leek het raadzaam om onze broekspijpen op te stropen, want de nattigheid was daar tot op enkelhoogte gestegen. De stank deed mijn maag draaien en dat scheelde weer een aantal rupiah's want er hoefden geen snacks of eten te worden aangeschaft.
Het tweede gedeelte van de rit werd het berglandschap zo mogelijk nog ruiger en de bochten nog nauwer, wat de bus op bepaalde momenten hevig deed schudden en wankelen. Nu voerde de weg soms door minuscule tunneltjes waar een klaterend beekje of watervalletje de weg glibberig had gemaakt. Maar het hoogste punt waren we voorbij en in de verte zagen we de baai van Sibolga aan de voet van het berggebied schitteren in de zon, terwijl de bus het slingerend pad naar beneden afraasde. Het was net na vieren in de middag en de drukte in Sibolga was op z'n top, vooral in en om de bis terminal.
Nog in de bus gezeten werden we benaderd door Munthe, een handige jongen van net dertig die bijkluste door aankomende toeristen naar hun hotels te dirigeren, daarbij als tussenpersoon gebruik makend van becaks, waarvan hij de bestuurders de gebruikelijke, kleine vergoeding gaf voor het vervoer van personen en bagage. Samuel had hem tevoren ingeseind dat we eraan kwamen en door het geringe aantal toeristen had hij zich op ons gefixeerd om een paar rupiah's te verdienen. Al meteen begon Munthe over onze volgende reisplannen want hij wist van Samuel dat we naar Nias wilden. De boot naar Teluk Dalam kon hij regelen en dat alles, hij bleef die zinsnede herhalen, 'without commission'.
Dat laatste met een korrel zout nemend vergewisten we ons ervan wat de normale prijs van de overtocht was om zo te toetsen of we met één van de vele (kleine) oplichters van doen hadden. Dat bleek niet het geval, want het bedrag wat hij noemde Rp. 55.000, kwam precies overeen met de prijs die officieel gevraagd werd. Toch was het niet zo dom van Munthe om het zo te spelen want hij voegde aan zijn 'no commission' altijd toe een redelijk bedrag aan fooi tegemoet te zien en speelde daarmee op het gevoel van zijn klant, want hij nam daadwerkelijk vervelend zoekwerk uit handen (zoeken naar kantoortjes, regelen van taxi, etc.). En, gokkend op ons gevoel voor redelijkheid volgens Westerse standaard, ging hij ervan uit een (naar Indonesische maatstaven) flink bedrag tegemoet te kunnen zien.
Een soortgelijke houten ferry als waarop wij voeren, hier in de haven van Gunungsitoli naast een steviger exemplaar van ijzer
|
Hij gaf ons zijn telefoonnummer en zijn 'kantooradres' wat niet meer bleek te zijn dan zijn werkadres in een garage. Ook van het hotel naar de boot zou hij vervoer regelen, uiteraard weer 'without commission' en 'onkos up to you', want we waren vrienden, toch? Ook nam hij een voorschot op onze terugkeer uit Nias door alvast te willen afspreken dat hij ook dan alles zou regelen. We zouden wel zien, was ons antwoord, want soms krijg je het echt Spaans benauwd van dit soort figuren en wil je ze het liefst van je afschudden als waren ze lastige vliegen.
De volgende avond kwam Munthe ons om half acht in ons hotel ophalen om ons naar de boot te brengen met twee inderhaast opgetrommelde becaks. Natuurlijk werden die jongens weer afgescheept met een fooi en werd het weer aan onze redelijkheid overgelaten wat we hem voor de bemiddeling zouden betalen. Bij een vorige gelegenheid toen we vanuit Sibolga naar de hoofdstad van Nias, Gunung Sitoli, vaarden, was dat op een degelijke zeewaardige ijzeren ferry.
Tot onze schrik ging het dit keer om een tamelijk klein, wrakkig uitziend houten scheepje van zo'n vijftig meter lang. Op Paul's vraag of dit wel een degelijk schip was, antwoordde Munthe met een 'of course'. De aanwezigheid van Aussies met hun surfplanken en een Italiaan haalde ons ertoe over om tóch maar in te schepen, maar Paul had er geen prettig gevoel bij. De boot, volgeladen met allerlei levensmiddelen en zware bundels betonijzer, was ingericht als een oud Romeins galjoen met vierkante onafgewerkte patrijspoorten aan weerszijden waarvan je het idee had dat de roeispanen er alleen nog even aangebracht moesten worden om als galeislaaf aan het werk te moeten. Het was er, na een hele dag via het platte bovendek door de zon beschenen te zijn, flink benauwd.
In de benauwde slaapruimte van de ferry
|
Gelukkig kon je met je hoofd op een toegewezen plaats uit zo'n patrijspoort hangen en de koelere, frisse avondlucht inademen waardoor het verblijf wat dragelijker werd. De meeste plaatsen waren al bezet in de slaapruimte, waar aan weerszijden twee schappen als kooi voor de passagiers waren bestemd. Naast een paar opgestapelde surfplanken waren nog twee plekken vrij en daar rolden wij onze speciaal voor dit soort gelegenheden meegenomen slaapmatjes uit en maakten het ons, met de barang barang als hoofdkussen, zo comfortabel mogelijk.
Toen na een uurtje of twee wachten de schuit zich voor de ruim honderd kilometer lange reis in beweging zette, kon je de pomp aan boord het lekwater naar buiten zien spuwen. Een functie die, zoals we later zouden vernemen, een essentiële was voor een veilige overtocht. Een van de twee Aussies, een gespierde, atletisch gebouwde jongeman met warrig halflang krullend haar en stoppelbaard, kwam in een singlet en driekwart broek met een grote fles Bir Bintang in zijn hand even naar zijn “strijkplanken” kijken of alles er wel goed bij lag en met een 'hi mates, also going for a surf?', liet hij blijken zijn zaakjes goed onder controle te hebben. Een andere bulé zat tegenover ons tussen de inlanders.
De oversteek
|
Francesco, een magere Italiaan van een jaar of vijfenveertig met een opvallend grote neus vertelde aan Paul al enige jaren met zijn vrouw en kinderen op Nias te wonen. Hij was op de terugweg van even heen en weer naar Singapore om zijn visum te verlengen. Op de vraag of er voldoende accommodatie na de tsunami en aardbeving was antwoordde hij met een 'no problem': op Surake Beach was intussen weer ruime mogelijkheid om een strandbungalowtje te betrekken. Wel waarschuwde hij Paul ervoor om wat voorzichtig te zijn met geld omdat het in de aard van de Niassers lag zich steeds hebberiger op te stellen waardoor de prijzen de laatste tijd de pan uit begonnen te rijzen.
Door het varen kwam er gelukkig wat meer frisse lucht door de openstaande luikjes, maar sommige soezende passagiers hielden daar kennelijk niet van, zoals mijn buurman. Hij had het luikje naar buiten tussen onze slaapplaatsen in al gauw dichtgeschoven en was dan weer snel in een diepe slaap geraakt. Waarop ik 't, al snakkend naar wat frisse lucht, stiekem weer voorzichtig openschoof. Ook zag ik regelmatig fikse kakkerlakken langs de wanden lopen, maar uiteindelijk kon ik even in een diepe slaap wegzakken, waarna ik door het rollen en stampen van het schip weer wakker schoot en nat van het zweten ontdekte dat mijn donkerbruine buurman het luikje weer had dichtgeschoven, waarna ik op mijn beurt de frisse lucht weer binnenliet.
Nias in zicht
|
Ook moest ik een keer van de kamar kecil gebruik maken en vroeg een handelaar in Aqua en snacks waar ik het kleine kamertje zou kunnen vinden. Dat moest helemaal di bawah zijn in het ruim, en klauterend over de balen met rijst en bundels betonijzer, kon ik het onfris riekende hokje met hoge waterstanden bereiken. Een ramp indachtig, viel het me op dat de openstaande luiken, waardoor de lading ingeladen moest zijn, niet ver boven de waterlijn uitkwamen. Toen de dageraad zich fraai in het kielzog aftekende kon ik aan de boegzijde een vage blauwe lijn ontwaren.
Het waren de contouren van onze bestemming: Nias. Het zou nog een paar uur duren voordat we aan land konden gaan en daarom haalden we onze ingeslagen broodjes maar tevoorschijn en met een paar bananen en mandarijnen moest dit als ons ontbijt dienen. Het was een betoverend mooi gezicht om Nias in het vroege ochtendlicht dichterbij te zien komen en de onafzienbare rijen palmbomen aan de kust straalden een paradijselijke rust uit.
'Blog' feed