blog.indonesiepagina.nl - Trouwen op Ambon

- Vanuit mijn verleden en kennissenkring heb ik ‘iets’ met het eiland Ambon, één van de Molukken, een eilandengroep in het oosten van Indonesië. Wat zich enige tijd geleden daar afspeelde toen christenen en moslims slaags raakten met elkaar, er doden en gewonden vielen en er veel vernielingen werden aangericht, ging mij echt aan het hart. Het schitterende eiland met zijn van oorsprong vriendelijke bevolking, verviel tot een door branden zwart geblakerd gebied waar bevolkingsgroepen, die eerst in vriendschap naast en bij elkaar woonden, elkaar gingen haten en waar mogelijk, elkaar naar het leven stonden. Toen ik, alweer enkele jaren voor de ongeregeldheden, het eiland bezocht was er (gelukkig) nog geen sprake van genoemde sfeer en kon men overal op het eiland veilig rondreizen.

Familie op Ambon

In Nederland had ik met Ambonese families kennis gemaakt en kwam er regelmatig op bezoek, luisterde naar hun verhalen over hun oude vaderland en begreep dat voor velen, met name de ouderen, het hart op de Molukken lag. Ook hun kinderen had ik leren kennen en wist dat een aantal van hen uitkeek naar een toekomst: ‘Ambon voor de Ambonezen’. En toen ik tijdens mijn bezoek aan de familie M. vertelde dat ik plannen had om naar Ambon af te reizen, werd mij verteld dat binnenkort hun nichtje Julie op Ambon zou gaan trouwen. Zij drongen er bij mij op aan de bruiloft bij te wonen en gaven mij diezelfde avond nog enkele adressen van familieleden op Ambon mee met de uitdrukkelijke boodschap hen te gaan bezoeken.

Naar Ambon

Enkele weken later maakte ik de vliegreis vanuit Jakarta, via Ujung Pandang op Sulawesi, naar Ambon, waar ik inderdaad van plan was de familie M. te bezoeken. Aangekomen op Ambon reed ik met een oude taxi van het vliegveld(je) naar de hoofdstad Kota (= stad) Ambon en liet mij in het centrum van Ambon City afzetten vlakbij een hotelletje van waaruit ik zou proberen de familie op te sporen. De volgende dag kon iemand op het politiebureau mij vertellen waar ik hen zou kunnen vinden, een klein dorp net buiten de stad. In een minibusje, waarvan er honderden rondreden, reed ik de stad uit. Op een pleintje waar markt was, stopte het busje. Er hing een indringende vislucht en het was er erg druk. Het was een drukkend warme middag en mij ontbrak de lust om die dag nog naar de bewuste familie op zoek te gaan. Ik zocht een eenvoudig pension en had het geluk dat de eigenaar mij precies kon vertellen waar de familie M. woonde en dat er over drie dagen een bruiloft zou zijn: de bruiloft die ik wilde bijwonen!

Opgetogen familie

De volgende dag besloot ik de familie op te zoeken en te kijken hoe men zou reageren op de komst van een vreemde bezoeker uit het verre Nederland. Ik was stomverbaasd over de gastvrijheid van een oudere vrouw die mij in het Nederlands aansprak en verwelkomde. Ik vertelde haar wie ik was en dat ik bekend was met haar familie in Nederland, waarop zij opgetogen reageerde. Zij riep enkele, voor mij onverstaanbare, woorden, waarna meteen een paar personen kwamen aangerend, die mij allerhartelijkst begroetten. De ouderen spraken Nederlands en overlaadden mij met allerlei vragen over hun familie in Nederland. Het werd een gezellige ontmoeting die eindigde met een uitnodiging om bij de huwelijksplechtigheden, twee dagen later, aanwezig te zijn. Uiteindelijk vertrok ik naar mijn pension, mij verbazend over zoveel hartelijkheid van deze mensen.

Ambon 12 juli. Even voor vier uur ’s middags arriveerde ik op het adres van het bruidspaar. Het zou, had men mij meegedeeld, een sobere bijeenkomst worden omdat noch de familie van de bruid, noch die van de bruidegom over veel financiële middelen beschikte. Achter het huis waren een paar stukken zeildoek boven het erf aangebracht en daar bevonden zich de meeste genodigden die, op gehuurde stoelen, hadden plaatsgenomen. Het was boven de dertig graden onder het zeildoek en de mensen wisten zich het zweet van hun voorhoofd af. Binnen, waar het nog warmer was, waren de families van bruid en bruidegom bijeen gekomen. De vrouwen waren gekleed in een lange witte blouse, de kebaya, en een rood met goudkleurige sarong. Er heerste een aangename feestelijke stemming en de traditionele warme chocolademelk werd rondgedeeld.

Een plaatje van een bruid

Als bezoeker uit het verre Nederland en bekende van de overzeese familie, werd ik tot de belangrijke gasten gerekend en werd daardoor uitgenodigd om in het huis te komen en daar de feestelijkheden bij te wonen.

Om vier uur precies verscheen de kepala, de dorpsbestuurder, die ervoor zou zorgen dat alles vlekkeloos zou verlopen. Ik werd aan hem voorgesteld en belangstellend informeerde hij naar Nederland en de Ambonese families die ik daar kende.

En toen begon het officiële gedeelte van de bruiloft. Het was een christelijke huwelijksinzegening die met een gebed begon, uitgesproken door een oude oom van de bruid, direct daarop gevolgd door de binnenkomst van het bruidspaar. Een luid applaus klonk op terwijl wij de knappe bruid, gekleed in een zilverwitte satijnen bruidsjapon waartegen haar bruine huid en zwarte haren prachtig afstaken, bewonderden. Het geheel van haar kleding werd gecompleteerd door een grote witte hoed met sluier, een parelketting, witte kanten handschoenen en witte schoenen; kortom: een plaatje!

De bruidegom droeg een zwart kostuum, waarvan de mouwen veel te kort waren. Op het witte overhemd, met een veel te ruim boord, droeg hij een zeer brede, fel gekleurde stropdas en een veel te groot pochet hing als een theedoek uit zijn borstzak. Het leek wel alsof men alle aandacht had besteed aan de kleding van de bruid waardoor de bruidegom er een beetje bekaaid van was afgekomen.

Kort, maar krachtig

De kepala nodigde de gasten uit naar buiten te gaan en de stoet zette zich in beweging op weg naar de baileo, het vergaderhuis van het dorp. Daar stond, onder een afdak, het stamhoofd, de kepala soa, die als ambtenaar van de burgerlijke stand zou optreden tijdens de huwelijkssluiting, te wachten. De ceremonie stelde niet veel voor en voordat ik het in de gaten had, stonden we al weer buiten.

Aansluitend werd het kerkelijk huwelijk gesloten hetgeen zou plaatsvinden in de pastorie van de dominee en niet in het kleine kerkje op het plein, omdat daarin, volgens de traditie, alleen maar op vrijdag getrouwd mocht worden. In de pastorie zong een kerkkoor van vrouwen een vrolijk ritmische gezang, waarbij zachtjes in de handen werd geklapt. Ook deze bijeenkomst duurde maar kort en nadat de dominee de zegen had uitgesproken werd gezamenlijk gebeden en onder melodieuze klanken van het dameskoor verlieten de woning op weg naar het huis waar de feestelijkheden zouden plaatsvinden.

Een feestelijke avond

In het ouderlijk huis van de bruid was alles in gereedheid gebracht voor een maaltijd voor de familie en de gasten. In grote pannen waren kip, rijst en zoete aardappelen gekookt en op de tafels stonden stapels borden, glazen en manden met fruit klaar. Voor degenen die niet met hun handen zouden eten, was er bestek neergelegd.

Bruid en bruidegom waren de eersten die zich van het heerlijke eten bedienden, waarna de rest van de aanwezigen aten. Er werd thee geserveerd en later op de avond kwam er als enige alcoholische drank, de sopi, palmwijn, op tafel; overige dranken bleken te duur te zijn om aan te bieden. Helaas…want ik snakte naar een heerlijk koud glas bier, maar dat bleef een fata morgana.

De hele avond heerste er een feestelijke stemming, er werd vrolijk gepraat en gelachen en af en toe vroeg iemand het woord en vertelde een anekdote uit de jaren toen de bruid en bruidegom nog jong waren. Een van de oudere aanwezigen die de hele avond naast mij zat en goed Nederlands sprak, wierp zich op als tolk, zodat mij niet veel ontging van de inhoud van alle verhalen die werden verteld.

Omdat het niet de gewoonte is om de ontvangen cadeaus direct uit te pakken waar de gulle gevers bij zijn, werden deze verzameld in het slaapvertrek waar het pas getrouwde stel de huwelijksnacht zou doorbrengen. Ik vermoed dat er van dat uitpakken van de geschenken die nacht veel terecht is gekomen!

Het was al laat toen ik de familie hartelijk bedankte voor de uitnodiging om de festiviteiten bij te wonen en voor het heerlijke eten dat men had bereid. In Nederland teruggekomen, heb ik de Ambonese familie bezocht en hen uitvoerig over de bruiloft verteld.

Tekst: Karel van der Veen.