- De politieke situatie in Indonesië was negen maanden later, juli 1999, nog steeds erg instabiel, zodat we de gevoelige hoofdstad Jakarta maar liever een keer links lieten liggen bij ons volgende bezoek aan de archipel, en een retourtje Singapore hadden gekocht. Daar lieten we ons vanaf het World Trade Centre met een vleugelboot de 20 km brede zeestraat naar Batam eiland overvaren. Zoals we in onze gidsen hadden gelezen was dit eiland, dat tot de Riau eilandengroep behoort en vroeger een berucht piratennest was, al vanaf de jaren zeventig bezig economisch naar Singapore toe te groeien, mede door de strategische ligging en technische know-how.
Tegenwoordig wordt Batam dan ook druk bezocht door inwoners van Singapore om er de vakanties en weekends door te brengen en belastingvrij te winkelen. Terwijl de noordkust hard op weg is een toeristenoord te worden, werkt men in het centraal gelegen deel van het eiland aan een industrieel park, waar firma’s uit Japan, Amerika en Europa hun fabrieken hebben gevestigd. In de kustplaats Sekupang bleken voornamelijk 1e klas hotels te zijn, en nadat we met een taxichauffeur hadden gepraat, besloten we ons naar Nagoya te laten rijden, zo’n half uur rijden het binnenland in.
De gele bloem van een Allemandastruik.
Aanvankelijk reed ‘bung’ ons naar het duurste hotel, maar daar zagen we vanaf, vooral omdat het er erg ongezellig en steriel uitzag. Hotel Kolekta zag er vriendelijker uit en bood ons alles wat we wensten voor een redelijke prijs. In tegenstelling tot wat wij hadden gedacht werd dit hotel behoorlijk druk bezocht door voornamelijk Singaporezen van Chinese afkomst. De eerste ochtend zaten Paul en ik in een overvolle lunchroom op ons ontbijt te wachten tussen zich vol proppende Chinezen, die borden vol noedels, nasi goreng en toespijzen op hun tafel hadden staan. De dienstdoende serveerder gaf ons te kennen dat een gekookt eitje nièt op onze (bij de kamerprijs inbegrepen) ontbijtlijst stond, maar nadat Paul bij de chef hierover z’n beklag had geuit, kwam er alsnog een mandje gekookte eieren op onze tafel die echter zo kort gekookt bleken, dat ze leeg liepen wanneer we ze probeerden te pellen.
Die middag lieten we ons per taxi naar de hoogste heuvel van de stad rijden en hadden daar een fraai uitzicht op de baai met de wolkenkrabbers van Singapore op de achtergrond. Op die plek was men juist bezig een pizzeria te bouwen, getuige de rood groen geverfde luiken en deuren van het gebouw, maar er leek niet veel schot in te zitten, daar allemandastruiken met hun gele kelken het geheel dreigden te overwoekeren. De wandeling naar beneden voerde ons langs primitieve kampungs, waarvan de woninkjes uit eenvoudige materialen waren vervaardigd zoals golfplaat en gevlochten bamboe. Hieruit bleek ons dat niet alle Batammers tot de welgestelden behoorden. Strenge moslims zagen we niet: geen gesluierde vrouwen en de mannen liepen zelfs vaak in korte broek, dit in tegenstelling tot de rest van Indonesië.
Een kaki lima op de alun-alun.
Nadat we een uitstekend Chinees restaurant hadden bezocht zijn we die avond op een terrasje gaan zitten en lieten we ons bier inschenken door een ‘Bir Bintang meisje’, die gekleed ging in een sexy strak zittend rood mantelpakje waarop het embleem van dit nationale vocht prijkte. Op onze vragen (om een gesprek op gang te brengen) verklaarde ze met een vermoeide blik in haar ogen dat ze van Oost Java afkomstig was en dit werk deed om haar volgende studiebeurs te bekostigen. Even later kwam Jimmy, een jongeman met sterk negroïde trekken naast ons zitten, die verklaarde van Flores afkomstig te zijn en zich volkomen op z’n gemak zei te voelen op Batam. Hìer zouden zich nooit rampokpartijen voordoen, dacht hij en als het dan toch gevaarlijk dreigde te worden was men snel naar Singapore vertrokken.
Na twee dagen Batam besloten we om een vlucht naar Medan te boeken, en daartoe kropen we achterop de brommers van twee ‘tukang ojeks’, die ons naar het dichtstbijzijnde Merpati kantoor reden. Nou ja, kantoor kon je dit tussen allerlei bouwvallige panden gelegen hol nauwelijks noemen. De jongeman die ons hielp viste een bonboekje uit een berg afval in de hoek en probeerde ons het idee te geven daarmee geldige tickets voor de vlucht te kunnen uitschrijven.
Door de ervaring wijs geworden accepteerden wij deze gang van zaken geenszins, en stonden erop officiële Merpati tickets voor ons goede geld te ontvangen. De jongeman ging er op z’n brommertje vandoor en kwam tot onze verwondering na een goed half uur terug met een officieel ogend Merpati-boekje, waarna hij keurig twee tickets uitschreef.
Bukit Lawang jeugd.
De vlucht naar Medan verliep zonder problemen. Na een tussenlanding op Padang kwamen we zo’n 50 minuten later op Medan airport aan, waar we een taxi namen naar het Dharma Dheli Hotel, dat ons als het oud-koloniale Hotel De Boer vertrouwder in de oren klonk. De kamers in de goedkope klasse bleken voor ons redelijk betaalbaar, al bleek onze kamer na een grondige inspectie te lijden aan ernstig achterstallig onderhoud: kapotte elektriciteitsdraden, niet werkende schakelaars, klemmende deuren en, naar later bleek, een verstopt toilet.
Toch hing er in het grote hotel zelf nog de sfeer van de nog niet helemaal vergane glorie uit de tijd van de Hollanders. De stad Medan kwam tot bloei nadat de Nederlandse ondernemer Jacob Nienhuys in 1862 toestemming van de Sultan kreeg voor het verbouwen van tabak. De vulkanische grond in dit gebied bleek hiervoor zeer geschikt, zodat dekbladen uit Deli al gauw wereldberoemd werden in de sigarenindustrie. Na dit succes begon de aanplant van rubberbomen, oliepalmen en theestruiken waarvoor rond 1925 meer dan een miljoen ha oerwoud was gekapt. Na de Japanse bezetting is er van de knusse plantersstad weinig meer overgebleven dan een handvol koloniale gebouwen, moskeeën, tempels en een paleis; tegenwoordig is ze hard op weg een chaotische metropool te worden.
De uit 1906 daterende Mesjid Raya moskee.
Nadat we onze spullen op onze kamer gezet hadden, besloten we om eens op zoek te gaan naar een gelegenheid waar ouderwets gerijsttafeld zou kunnen worden. We hadden het kunnen weten: na een uur ronddolen in becak’s en ojek’s - het ene restaurant bleek gesloten, een ander serveerde uitsluitend padangvoedsel - besloten we de menukaart van ons eigen hotel maar in te zien en zo zaten we even later aan de soto ayam en nasi goreng terwijl in een hoek van de eetzaal een salonorkestje easy-listening muziek ten beste gaf. In deze zaal had ooit de schrijfster Carry van Bruggen grote opschudding veroorzaakt toen ze een horde cicaks over de muren en het plafond zag lopen, waarbij ze uitriep: ‘o, wat eng, allemaal krokodilletjes op de muur’.
De volgende ochtend bekeken we het tegenover ons hotel gelegen oude postkantoor met z’n fraaie jugendstilversieringen en gebrandschilderde glazen, dat wel zeker een grondige opknapbeurt kon gebruiken, en lieten ons per becak door het met gitzwarte uitlaatgassen vergeven chaotische centrum van Medan naar de uit 1906 daterende Mesjid Raya moskee brengen. Dit sprookjesachtige bouwwerk zou door een Nederlandse architect zijn ontworpen naar Marokkaanse en Turkse voorbeelden, en was gefundeerd op Italiaans-marmeren zuilen. Mohammed, de gids die zich spontaan aanbood en ons hierover inlichtte, bleek bereid ons de rest van de dag te vergezellen naar oude bezienswaardigheden zoals het Museum Sumatra Utara en een Hinduïstische en een Chinese tempel. Nadat hij ons had uitgelegd hoe we met de openbare bus, die zou stoppen bij de bushalte voor ons hotel, Bukit Lawang konden bereiken, namen we afscheid van hem om ons klaar te maken voor een bezoek aan een andere historische plek: het TipTop restaurant.
De wandeling naar beneden voerde ons langs primitieve kampungs.
Hier stonden nog immer kroketten, bitterballen, flensjes en ijssorbet op het menu. Niet dat ik daar trek in had, maar de kip met cashewnoten, de pepesan ikan en sayur lodeh die we in een speciaal als restaurant ingericht gedeelte achter de salon nuttigden, konden onze kritische test aardig doorstaan. Ook Medan was voor ons een transitplaats en een etmaal in de drukkende benauwde hitte van deze niet al te fraaie stad is voor de gemiddelde Indonesië-ganger meer dan genoeg. Zo stonden we de volgende ochtend met onze rugzakken klaar voor ons hotel, uitgeleide gedaan door het hotelpersoneel dat zich erover verbaasde dat we geen taxi behoefden, maar genoegen namen met het armoedigste openbaar vervoer: de Damri bus. Na een kwartier stopte een wrakkige oude bus die ons naar de terminal reed. Daar stapten we over in een ander oud wrak dat al spoedig tot de nok was afgeladen en waarin venters van fruit, water en koek bedrijvig in en uit liepen om hun waren te slijten.
Onderweg naar Bukit Lawang verrezen links en rechts rubber- en palmolieplantages, die destijds door de Deli-maatschappij waren geëxploiteerd, wat te zien was aan de liniaalrechte lijnen waarlangs de bomen waren aangeplant. Tegen het einde van de rit verzamelde zich op de achterbank van de bus een stelletje uitgelaten jonge gasten die beweerden alles te weten over de toeristenaccomodatie in Bukit Lawang, en toen ze zich in mijn richting om een reactie vroegen, antwoordde ik met ‘saya tidak orang gila, saya mau lihat pertama’ (ik ben niet gek, ik wil het eerst zien), waarna de rumoerigheid duidelijk afnam.
Durian, de machtige koning der vruchten.
Na een busrit van vier uur waarin ik met mijn benen in een onmogelijke houding had opgevouwen gezeten, was het een ware verlossing te mogen uitstappen en weldra liepen we achter een jongeman met de naam Tumen aan die ons naar een bungalowcomplex bracht, schilderachtig gelegen aan de oevers van de Bohorok-rivier. Hier stonden eenvoudige, maar in goede staat verkerende bamboehutten, waarvoor wij niet veel hoefden te betalen. Wel begon hij meteen over de trektochten die hij en z’n maten organiseerden door het Gunung Leuserpark, waarbij ook een bezoek aan het bekende orang utan opvangcentrum inbegrepen was. Wij besloten deel te nemen aan een trip die de volgende dag gemaakt zou gaan worden, hoewel ik me wel afvroeg waarom daar zo’n hoog prijskaartje aan vastzat (zo’n Rp 200.000 per persoon).
Die middag zat ik met Tumen op mijn balkon en terwijl we een beetje aan het babbelen waren, viel hij midden in een zin stil, spitste z’n oren als een hond en rende daarna in de richting van een groepje hoge bomen, om even later terug te komen met een fraaie durian. Als uit het niets haalde hij daarop een parang vanonder zijn kleding te voorschijn en hakte met een paar vloeiende slagen de vrucht in tweeën, om daarna het romige witte vruchtvlees te kunnen eten. Hij vertelde er die dag al vijf gegeten te hebben; ‘good for potention miester Jan’, daarmee de machtige koning der vruchten propagerend. Tumen behoorde, net als zijn twee maten, tot de categorie van ‘langharige weedrokende hippies’ en ik kreeg er een gevoel bij alsof ik terug was in het flower power tijdperk.
Het oude postkantoor van Medan.
Het werd die middag nog een gezellig theekransje op mijn balkon toen Saleh en Jerry erbij kwamen zitten en Paul en ik hen oude foto’s lieten zien die dateerden uit de tijd van ons muzikale verleden waarop ook wij met lange lokken te zien waren. De volgende ochtend stonden we, zoals afgesproken, klaar bij het restaurant van ons bungalowpark en spoedig verscheen Saleh, even later gevolgd door Jerry (Tumen had z’n verplichtingen als hansip). Nadat we een tijdje langs de rivier achter hen aan hadden gelopen, kwamen we bij een boot die door een veerman middels een touw over de Bohorokrivier naar de overkant werd getrokken.
Niet lang daarna kwamen we bij een plek in het woud waar reeds tientallen toeristen met camera’s in de aanslag klaar stonden om recent losgelaten orang utans te zien die hier werden bijgevoerd. Al gauw zagen we een moeder met jong tegen haar aangeklemd verschijnen om haar rantsoen bananen van een medewerker in ontvangst te nemen in de hoge bamboe stellage aldaar. Daarna hoorde we geritsel vanuit andere richtingen en van alle kanten waren tekenen van aanwezigheid van mensapen waar te nemen. Nadat we hiervan voldoende plaatjes hadden geschoten liepen we weer achter Saleh aan die ons met z’n maat Jerry veel wist te vertellen over oude woudreuzen, mossen, varens en insecten die het ecologisch evenwicht in het dichte woud bepaalden.
Ook waden door een kronkelende beek is mogelijk.
Zo zagen we een enorme straat termieten, die over een afstand van wel 25 meter druk heen en weer liepen. Ook lieten ze ons de bast van de kinineboom proeven (zo bitter als gal) die volgens hen een betere anti-malaria werking zou bezitten dan onze Lariam-tabletten. Na enige tijd kwamen we bij een open plek waar nog twee (Deense) toeristen zaten te wachten om rondgeleid te worden. Nadat we aan elkaar voorgesteld waren ging de tocht verder, die door steeds dichter bebost gebied voerde en waarbij ook pittig geklommen en gedaald moest worden. Bij één van die afdalingen kwam onze Deense vriend ten val, en tuimelde zo’n tien meter langs de helling naar beneden, begeleid door een angstige gil van zijn vriendin. Het had gelukkig geen nadelige gevolgen voor hem, maar de schrik zat er nu zó in dat Saleh tijdens de lunchpauze besloot een ruig stuk gebied te omzeilen en in plaats daarvan door een kronkelende beek verder te waden.
Toch was dit ook niet zonder de nodige gevaren, daar de rotsen en de gladgesleten met alg begroeide keien spekglad bleken. Nadat we onze waardevolle bezittingen zoals onze camera’s aan de rugzak van Saleh hadden toevertrouwd (in bekende omgeving liep hij immers nog de minste kans een uitglijer te maken) vervolgden we al wadend en slippend onze weg. Na onze volgende rustpauze voelde ik op m’n armen en benen enkele venijnige beten, waarna ik enkele kronkelende bloedzuigers van me afsloeg, die zich al aan mijn (zoete) bloed te goed deden. Er zat er ook een in m’n hals, die ik niet zo gauw wist te verwijderen, maar nadat ik dit aan Paul had gemeld, kon hij me hiervan verlossen. Zo kwamen we later die middag behoorlijk besmeurd en vermoeid bij ons bungalowpark aan. Reden genoeg om de volgende dag een beetje rustig aan te doen, alvorens de draad weer op te pakken en verder te reizen.
woordenlijst
hansip: kampungopzichter
'Blog' feed