- Bij de bagageband werden we aangesproken door een jongeman met de naam Mahdi en nadat we onze barang-barang (bagage) hadden teruggevonden volgden we hem naar een auto die ons naar het uit de Bill Dalton gids gekozen hotel Seulawa bracht. Mahdi had er wel oren naar om voor ons een trip te regelen (geld te verdienen dus) en kwam ons op de kamer uit de doeken doen wat de mogelijkheden waren. Voor Rp 200.000 per dag zou hij een ruime airco Toyota van de zaak regelen die ons in 3 a 4 dagen naar het Tobameer zou brengen. Nadat we hadden afgesproken dat we de volgende dag eerst een rondrit in de buurt van Banda Aceh zouden maken, liepen we nog wat door deze stad die ons, vanwege z'n ietwat westernachtige karakter, sterk aan Rantepao in Zuid-Sulawesi deed denken. Daarna ben ik de was gaan doen en heb ik het dagboek bijgewerkt terwijl Paul een middagdutje deed.
's Avonds hielden we een ojek aan en lieten ons naar Jl. Yani rijden, waar een aantal Chinese restaurants zou zijn, maar die stuk voor stuk gesloten bleken. Onze keus viel toen op een Padang rumah makan waarvan de serveerder ons een tiental zeer heet gekruide gerechten voorzette met witte rijst - alles koud. Toen we zo'n beetje uitgegeten waren, kwam er een oudere man naar ons toe die zichzelf voorstelde als zijnde Mr. Saman Yusuf, lid van het parlement van Aceh. Hij droeg een zwart fluwelen peci, was klein van stuk en had een nogal lndiaas uiterlijk. Zijn met hese hoge stem uitgesproken woorden beklemtoonde hij steeds met een hoofdknikje waardoor hij, mede door zijn gedrongen gestalte, wel iets weg had van een buikspreekpop.
Een oude benteng mooi strategisch gelegen aan het strand in het noorden van Aceh
Na wat gebabbel over en weer vroeg hij ons mee te gaan en kennis te maken met een groep studenten aan wie hij les gaf in Engels, Chinees en Japans. We stemden toe en met een bemo reden we even later door de inmiddels donkere straten van Banda Aceh en volgden hem een duister buurtje in, totdat we bij een huis kwamen waar een aantal schoenen voor de deur stond. Ook wij deden onze schoenen uit en betraden een ruime kamer waar een stuk of tien jongeren op de vloer zaten te wachten op hun leraar. Mr. Saman stelde ons aan hen voor als zijn Hollandse vrienden en vroeg ons tegenover de studenten op de grond plaats te nemen om zo een forum vormend met hen in gesprek te geraken.
Het nogal politiek getinte gesprek waarbij over en weer vragen over politieke stelsels en idealen van elkaar werden gesteld, vlotte goed ondanks de geringe kennis van het Engels van de studenten, en het werd ons duidelijk dat Mr.Saman aldus twee vliegen in een klap sloeg: het vullen van een les Engels door praktijkoefening en het aanzwengelen van een politieke discussie waarbij vooral het onafhankelijkheidsstreven van Aceh centraal stond. Zoals gezegd was de Engelse woordenschat van de studenten beperkt, vandaar de korte antwoorden:
Paul: 'Willen jullie onafhankelijk worden?'
Student: 'Niet precies, niet afgesneden van lndonesië, slechts autonomie; wij vragen de regering om onze eigen activiteiten te mogen kunnen bepalen.'
Paul: 'Jullie weten dat wij Belanda's zijn, zien jullie overeenkomsten tussen de periode dat de Hollanders hier waren en de huidige tijd nu Jakarta hier de baas is; ik bedoel Aceh is een rijk land met aardolie, aardgas, koffie enz., en het geld gaat naar Jakarta, is dat het probleem?'
Student: 'Dat niet alleen, ons probleem zit ook in de hoek van de mensenrechten!'
Jan: 'Daar hebben we van gehoord, er is een hoop gemoord hier begin jaren negentig, het was onlangs groot nieuws in Holland, we zagen foto' s van massagraven, afschuwelijk.'
Student: 'Ja, ha, ha.'
Paul: 'Hoe denken jullie onafhankelijk te worden, ik bedoel autonoom, door te protesteren?'
Student: 'Misschien; we willen invloed en meer erkenning als provincie, wij leveren een grote bijdrage aan Indonesië!'
Studente: 'Waarom komen jullie hier?'
Paul: 'Goeie vraag, we willen graag alle delen van lndonesië zien. Aceh is interessant en Jan heeft er veel over gelezen. We zagen onlangs een TV documentaire over Aceh, over een nazaat van jullie grote verzetsheld Cik di Tiro die vanuit Zweden het hedendaagse verzet tegen de lndonesische regering leidt. Ook kwam in dat programma een Acehse professor aan het woord die hoog op gaf over de gastvrijheid van het Acehse volk en het toerisme hierheen wilde stimuleren.’
Studente: 'Jullie hebben boeken gelezen, televisie gezien, wat hadden jullie van Aceh verwacht of hoe hadden jullie je Aceh voorgesteld?'
Paul: 'Als een land met een diepgelovig volk, moslim natuurlijk, misschien streng religieus, maar dat lijkt het niet zozeer te zijn, in elk geval niet fanatiek, ik wist er niet zo veel van, daarom ben ik hier gekomen.'
Studente: 'Zijn jullie toeristen?'
Paul: 'Toerist ja, maar we zijn ook nieuwsgierig naar jullie land met zijn lange geschiedenis en zijn strijd voor onafhankelijkheid.'
Student: 'Mm, de meeste toeristen zijn daarin niet zo geïnteresseerd, ook niet in politiek.'
Paul: 'Denken jullie dat de komende verkiezingen in '99 belangrijk zullen zijn.'
Student: 'Ja.'
Paul: 'Jullie hebben een eigen partij, komt die in het parlement van Jakarta, met meneer Yusuf misschien?'
Yusuf: 'Ik zit in het parlement van Aceh; in Jakarta daar komt iemand anders, een vriend van mij.'
Paul: 'Onlangs trok het Indonesische leger zich terug uit Aceh, toen ging de bevolking massaal met stenen gooien, was dat wel juist? Het resultaat was dat ze bleven. '
Student: 'De mensen waren kwaad, opgekropte gevoelens. Het leger gebruikt altijd grof geweld met geweren, dat wekt nu eenmaal haatgevoelens. Maar de meeste mensen willen vrede.'
Paul: 'Over vrede gesproken, wat denken jullie van het geweld tegen de Chinezen?'
Studente: 'Het is geen rascisme, het is economisch, de Chinezen worden voorgetrokken door de regering; de Indonesiërs komen altijd op de tweede plaats, zo krijgen de Chinezen te veel macht en werken al te opvallend samen met de regering'.
Paul: 'Ze hebben wel gevoel voor handel, misschien wekt dat afgunst op?'
Studente: 'Wij willen niet vechten met de Chinezen, wat er gebeurd is in de laatste week van mei in Jakarta, al die verkrachtingen, dat was werk van provocateurs, het Indonesische volk wil dat niet.'
Paul: 'Hoe was de situatie hier, werd hier ook tegen Chinezen gevochten?'
Studente: 'Nee, hier was alles rustig.'
Jan:'Wij zagen vanavond dat alle Chinese restaurants waren gesloten, hoe zit dat?'
Studente: 'O, die gaan later open, na negen of tien uur. In Medan is dat anders, daar zijn ze vanwege de problemen wel gesloten.'
Paul: 'Hoeveel Chinezen wonen er in Banda Aceh, ik bedoel in percentages?'
Studente: 'Tien of vijftien procent, maar ze hebben allemaal economische macht, ze bezitten grote winkels en ze kopen hele wijken op.’
Studente: 'Hoe lang zijn jullie hier?'
Jan: 'Sinds vanochtend, we zijn met het vliegtuig uit Jakarta gekomen'.
Studente:'Willen jullie niet naar Sabang?'
Paul:'We zijn niet zulke strandfiguren, Pulau Weh (waarvan Sabang de hoofdstad is) is meer voor toeristen die in de zon willen liggen en af en toe een duik nemen. Wij willen langzaam zuidwaarts trekken richting Tobameer.'
Studente:'Jullie moeten echt naar het Tawarmeer, dat is net zoiets als Toba, het ligt in centraal Aceh bij Takengon. De koffie die daar vandaan komt is erg goed.’
Het 'Museum Negeri Aceh'
Na adressen uitgewisseld te hebben vroeg Mr. Saman of we nog even met hem mee wilden gaan, waarvoor precies maakte hij niet geheel duidelijk, en vanwege onze 'droge keel' hadden we daar dan ook niet zo veel oren naar. Echter op zijn aandringen en de belofte dat het om slechts 10 minuten ging, stemden we toe en zo stapten we een paar minuten later in een overvolle bemo die ons bij een belangrijk uitziend gebouw bracht waarin een school gehuisvest bleek en waar voor de ingang een clubje studenten stond te wachten. Nadat we door Mr. Saman aan een van hen waren voorgesteld werd ons duidelijk dat van ons een zelfde soort optreden verwacht werd als we eerder die avond ten beste hadden gegeven: 'wegens enorm succes geprolongeerd', maar met de deur nog op slot en de sleutel zoek zagen we onze kans schoon om afscheid te nemen en per ojek naar het hotel terug te gaan.
De volgende ochtend stond Mahdi op de afgesproken tijd klaar voor het maken van de toer met een, naar zijn zeggen, andere Toyota dan die van de zaak. Deze was om een of andere duistere reden niet beschikbaar, maar hij had op het laatste moment een andere kunnen regelen met zijn vriend Yon als chauffeur alleen zou dit een andere (natuurlijk hogere) prijs betekenen. Ook de trip van de komende dagen naar het Tobameer moest met deze wagen gemaakt gaan worden, uiteraard onder dezelfde voorwaarden. Het spel om de knikkers was begonnen en het wachten was op de volgende prijsverhoging die inderdaad diezelfde middag werd aangekondigd. Zijn vriend Yon moest er immers ook iets aan verdienen?
Boven de poort stond: 'Aan onze kameraden, gevallen op het veld van eer'
Toch stapten we in en reden naar het Nederlands 'Kerkhop' met aan de ingang een indrukwekkende poort waarin de namen van meer dan 2000 gesneuvelde Nederlandse en Indische militairen gebeiteld waren. Boven de poort stond: 'Aan onze kameraden, gevallen op het veld van eer’ hetgeen niet helemaal waar was, want de helft van de kameraden was ten prooi gevallen aan de ontberingen en tropische ziekten en niet aan de strijd tegen Acehers. De witgekalkte graven en gedenktekens zagen er onverwacht schoon en verzorgd uit, dit dankzij de financiële ondersteuning door de Nederlandse regering.
Daarna brachten we een bezoek aan het 'Museum Negeri Aceh' met een orang utan als een soort portier aan de ketting die aanvankelijk flink schrok van onze bleke gelaatskleur, maar al gauw een snoepje dankbaar in ontvangst nam. Binnen waren oude portretten te bewonderen van historische figuren als Teuku Umar en Cut Nyak Dien alsmede een uitgebreide collectie wapens en attributen die uit de tijd van de strijd tegen de Nederlanders dateerden. In hetzelfde complex werden we door Mahdi rondgeleid in de 'Rumah Aceh', voorbeeld van Aceh's adellijk huis, waarin een Islamitische gebedsruimte was ingericht en een bruidssuite. In een achterkamer troffen we een rieten babymandje aan dat heen en weer gewiegd kon worden terwijl men aan het matten vlechten was. In een ander ernaast gelegen gebouw waren opgezette dieren uitgestald zoals een Sumatraanse tijger, een kleine beer en een misvormde tweekoppige buffel. Aan de muur hing een afbeelding van een oude Dakota - het eerste vliegtuig van Indonesië door Prins Bernhard geschonken - het begin van de latere nationale luchtvaartmaatschappij Garuda. Alsof het de afsluiting van dit onderdeel van de dagtocht betrof, gaf Mahdi buiten nog een klingel aan een gigantische Chinese klok met de naam Cakra Donya, die in de 15e eeuw door China aan Aceh was geschonken.
Het Nederlandse 'Kerkhop'
Daarna worstelden we ons in een zinderende hitte door een stenen doolhofachtige constructie die in vroeger tijden gebruikt werd als speelplaats voor de koninklijke prinsjes, en niet ver daar vandaan zagen we oude Islamitische graven van Acehse vorsten, waaronder dat van Sultan Iskander Muda. In het historische Cut Nyak Dien huis, onze volgende stop, hingen oude foto's die gemaakt waren gedurende de Aceh oorlog, waarop de Nederlandse militairen ongegeneerd poseerden bij een massa gesneuvelde Acehers, als betrof het een jachttrofee. Daarnaast hingen portretten van hoge pieten als Van Heutz, Loudon en Van Swieten, allen gebrandmerkt en bevlekt door het bloed dat ze daar lieten vloeien.
Nadat we daarna nog een oude benteng bezochten dat mooi strategisch gelegen was aan het strand in het uiterste noorden van Aceh, vonden we het wel genoeg voor die dag en lieten ons terugrijden naar het hotel. Na het avondeten verschenen Mahdi en Yon volgens afspraak om de reis naar het Tobameer te bespreken, en nadat we de die dag gemaakte video-opnamen bekeken hadden, die de nodige hilariteit opwekten, werd het tijd om over zaken te praten. Natuurlijk had Mahdi zijn aanvankelijke prijs 'door allerlei omstandigheden' moeten opschroeven tot Rp 300.000 per dag, maar na enige onderhandeling kwamen we dan een bedrag overeen van Rp 250.000 + benzinegeld op de heenweg maar exclusief eten en overnachting. Yon, een jongen van nog net onder de twintig, leek het toch enigszins benauwd te krijgen van het idee zover van huis te moeten (wellicht had hij zijn geboortestreek nog nooit verlaten),maar leek enigszins gerustgesteld toen we de route vanaf de kaart nog eens doornamen.
woordenlijst
ojek: motortaxi
benteng: fort
'Blog' feed