blog.indonesiepagina.nl - Trouwen bij de Batak

- Noord-Sumatra kent een schitterend natuurlijk landschap met tropische wouden, vulkanen, kratermeren en watervallen en is met ongeveer 12 miljoen inwoners, een van de dichtstbevolkte gebieden van Indonesië. In het gebied wonen de Batak met als bekendste groepen: de Karo-Batak, Toba-Batak en de Pakpak.
Door de invloed van Europeanen, het christendom en de islam is er de vorige eeuw veel in de Bataksamenlevingen veranderd en zijn delen van de Batakcultuur zelfs helemaal verdwenen. Een klein deel van de bevolking echter leeft er nog volgens oude gebruiken en rituelen.

Marga speelt een rol
Om de samenleving van de Batak te begrijpen, is het belangrijk om te weten wat het begrip ‘marga’ inhoudt. Een marga wordt gevormd door een aantal groepen mensen, die via de patrilineaire (= vaderlijke) lijn met elkaar verwant zijn. De leden van de marga zijn langs de mannelijke lijn afstammelingen van elkaar. Tot de marga van een Batakman behoren vier afstammingsgroepen: zijn vader en grootvader van vaders kant, de broers en zusters van zijn vader, de eigen kinderen en de kinderen van zijn zoons.

Hula-Hula en Boru
De Batakgemeenschappen zijn exogaam, dat wil zeggen dat niet binnen de eigen gemeenschap getrouwd wordt. De Batakman trouwt met iemand uit een andere marga, waarbij de voorkeur uitgaat naar de marga van zijn moeder. De marga waartoe de bruid behoort (de bruidgever) heet ‘Hula-Hula’ en die van de bruidegom (de bruidnemer) noemt men ‘Boru’.
Om te voorkomen dat een man met een meisje uit de eigen gemeenschap trouwt, wordt voor het huwelijk grondig de afkomst van de bruid en bruidegom onderzocht. Als de marga’s juist zijn, kan het huwelijk plaatsvinden. Het is niet ongebruikelijk dat een Batakman meerdere vrouwen heeft.

Bruidsprijs verplicht
De Hula-Hula van de bruid staat in hoger aanzien dan de Boru van de man en de bruidegom is dan ook verplicht de familie van de bruid voor het huwelijk een bruidsprijs aan te bieden.
Met bruidsprijs wordt bedoeld het totaal aan goederen dat bij een huwelijk door de man en zijn familie (in dit geval dus de Boru) aan de familie van de bruid (de Hula-Hula) wordt gegeven. De bruidsprijs moet men niet verwarren met de bruidsschat die bestaat uit de goederen die een vrouw van haar familie bij een huwelijk meekrijgt. De bruidsprijs bestaat meestal uit goederen of dieren, maar tegenwoordig wordt ook wel geld gegeven.

Geen koophuwelijk
Vaak wordt verondersteld dat met de bruidsprijs de vrouw wordt gekocht, maar bij de Batak is geen sprake van koophuwelijk en de vrouw is niet het eigendom van de man. Het is zelfs zo, dat de vrouw uit eigen initiatief een echtscheiding kan aanvragen. De Hula-Hula wordt met eerbied behandeld en men gaat ervan uit dat de Hula-Hula de macht bezit gezondheid en geluk over te brengen. Als in een huwelijk ziekte, kinderloosheid of andere problemen voorkomen, raadpleegt men de Hula-Hula. Dat is eenvoudig, omdat grootouders, ouders, kinderen en kleinkinderen meestal dicht bij elkaar in één dorp, of vlakbij wonen.

Wonen in één huis
Het komt bij de Karo-Batak vaak voor dat de leden van de marga in één huis wonen. De huizen zijn lang en hoog boven de grond gebouwd en om naar binnen te gaan moet men een smalle houten trap bestijgen. Een aantal gezinnen, soms zes tot acht, door de marga verwant, woont er samen. Er is geen indeling in vertrekken en er zijn afgescheiden ruimtes. Elk gezin bezit een aantal vierkante meters vloeroppervlak, waar het woont, kookt, eet en slaapt. De rook van elk van de stookplaatsen stijgt op naar het hoge dak waarna hij naar buiten verdwijnt. Het huis heeft geen ramen en licht kan slechts door een smalle deur naar binnen vallen.
Het dicht bij elkaar wonen in één ruimte symboliseert de onderling nauwe band die de leden van een marga hebben.

Tekst: Karel van der Veen. Herziene tekst die eerder was opgenomen in ‘Reismagazine Azië’.